Het Europees Parlement en de Europese Commissie maken woensdag een begin met een eerste openbare politiek-parlementaire discussie over wat wel eens de meest-ingrijpende tussentijdse herziening ooit van de EU-meerjarenbegroting kan worden.
Dat debat vormt de tweede etappe in wat een EU-ommekeer kan worden, nadat in februari en maart de ministers en regeringsleiders van de EU-landen al de eerste stap hadden gezet en hadden ingestemd met een nieuw soort Marshall-hulpfonds. Het Europees Parlement gaat nu de weg vrijmaken voor de Commissie om alle bestaande EU-begrotingen overhoop te halen.
De 27 EU-Commissarissen en Commissievoorzitter Ursula von der Leyen geven in Brussel uitleg over de manier waarop zij honderden miljarden euro’s beschikbaar willen maken voor het megafonds voor herstel van de economische schade door de corona-pandemie. De eerste financiële gevolgen daarvan presenteren zij waarschijnlijk over een week, op 20 mei. Dat wordt dan de derde etappe van het vergaderproces over het opnemen van dat corona-megafonds in de EU-begrotingen.
Alle Europese landen zijn getroffen door de pandemie. Maar er dreigen grote verschillen in de economische pijn en in de kansen op heropleving. Griekenland (-9,7 procent van het bpp), Italië (-9,5 procent), Spanje (-9,4 procent) en Frankrijk (-8,2 procent) ondervinden een sterkere terugval dan bijvoorbeeld Duitsland (-6,5 procent).
De cijfers zijn nog steeds officieel geheim, maar een gelekte memo stelt een budget voor van maximaal € 2 biljoen. Zodra de begrotingen definitief zijn opgemaakt (en de Commissarissen hebben ingestemd met bezuinigingen op hun lopende begrotingen !) zullen miljarden euro’s kunnen worden geïnvesteerd om de Europese economie te herstarten.
Onenigheid is er achter de schermen nog over de vraag of landen die geld uit zo’n coronafonds krijgen, dat als gift/donatie krijgen, of als lening, wel of niet met rente. In dat laatste geval moeten ze deels terugbetalen. Anderen spreken over ‘eeuwigdurend hypotheken of pacht’.
De voorzitter van de parlementaire Begrotingscommissie, de Belg Johan Van Overtveldt (ECR), zei over ‘subsidies versus leningen’, dat hij graag zou zien dat de inkomsten en uitgaven van het fonds een evenwicht bewaren tussen solidariteit en verantwoordelijkheid.
De presentatie van de financiering van de eerste miljarden (in de begrotingen van 2020 en 2021) op 20 mei valt dan samen met de lang-verwachte en tweemaal uitgestelde presentatie van het veelomvattende EU-Klimaatplan Green Deal. In de eerste ontwerp-versies van dat plan had vice-voorzitter Frans Timmermans al duidelijk gemaakt dat er in de EU veel moet veranderen, als Europa over vijftien of twintig jaar klimaatneutraal wil zijn. Dat betekent immers een radicale ommezwaai in gebruik van energie en grondstoffen, vermindering van milieu- en luchtvervuiling, en andere belastingen en subsidies.
De Europese Commissie betuigt vanmiddag in Brussel dat de economische schade die de corona-pandemie in veel landen heeft veroorzaak geen blokkade of verhindering vormt voor de ommezwaai naar de Green Deal, maar dat juist die Green Deal de motor en aanjager kan worden om in de EU-landen de economische ontwikkeling op nieuwe koers kan zetten.
Het Europees Parlement debatteert woensdag met Commissievoorzitter Von der Leyen over dit nieuwe voorstel. Vrijdag stemt het Parlement over een resolutie die – zoals het er nu naar uitziet – met overgrote meerderheid zal worden aangenomen. Het EP stemt daarnaast al op woensdag over een oproep aan de Europese Commissie om met een noodplan te komen. Mochten de begrotingsonderhandelingen mislopen of vertraging oplopen, dan moeten er garanties komen voor EU-subsidies na 1 januari 2021.