De ernst van de zaak maakten de Europarlementariërs woensdag duidelijk in een rapport over de grondrechten in de EU in 2024 en 2025. Deze zijn vastgelegd in het EU-Verdrag en het Handvest van de grondrechten van de EU.
De zorgen over schendingen en de achteruitgang zijn aanwezig op allerlei gebieden. Volgens het Parlement interpreteren steeds meer EU-landen het Handvest zelf, waardoor er ongelijkheden ontstaan. Op het gebied van migratie en asiel roepen de Europarlementariërs de EU-landen op om zich aan het EU-migratiepact te houden. Daarin zijn mensenrechten van belang.
Desinformatie
Het Parlement in Straatsburg is ook bezorgd over desinformatie, buitenlandse inmenging en verkiezings-manipulatie. Het Europarlement dringt aan op een doeltreffende handhaving van de Verordening digitale diensten, de AI-verordening en de regels voor politieke reclame,
Promotion
Daarnaast zijn geweld, haat en discriminatie tegen vrouwen schendingen van EU-waarden waar het Parlement zich ook zorgen over maakt. Het Parlement pleit er dan ook voor om femicide – de moord op vrouwen – te erkennen als een apart misdrijf. De rechten van vrouwen en LHBTIQ+’ers gaan achteruit.
Beschermers
Als het aan het Parlement ligt, moeten mensenrechten-verdedigers en maatschappelijke organisaties worden beschermd. Zij krijgen immers steeds vaker te maken met juridische en financiële beperkingen, maar ook met lastercampagnes, intimidatie en criminalisering. Daarom moeten ze duurzame financiering van de EU krijgen, aldus de Europarlementariërs. Ook moet er een mechanisme voor snelle respons voor bedreigde organisaties komen.
Racisme
Kwetsbare mensen en groepen moeten beter worden beschermd, aldus de Europarlementariërs. Ze roepen ook op tot maatregelen tegen structureel racisme, een betere handhaving van gelijkheidswetgeving, de goedkeuring van de horizontale anti-discriminatierichtlijn en een betere bescherming van personen met een beperking.
De Nederlandse Europarlementariër Anna Strolenberg (Volt, Groenen/EVA) is een van de opstellers van het Rechten-rapport. Zij stelt: ‘In heel Europa staan de grondrechten van alle kwetsbare groepen onder druk, terwijl tegelijkertijd degenen die opkomen voor de mensenrechten het zwijgen wordt opgelegd, of zelfs worden vervolgd.’ Over grondrechten kan niet worden onderhandeld, zegt Strolenberg. De vraag is of de Europese Commissie en de EU-landen dat ook vinden.