Europarlement stelt voorwaarden aan EU-toetreding van Balkanlanden

De toetredingsgesprekken van Albanië zullen op zijn vroegst tegen 2027 zijn afgerond. Maar om dat voor elkaar te krijgen, moet er nog wel wat gebeuren. Vooral het bestrijden van corruptie en georganiseerde misdaad moet prioriteit zijn, zo blijkt uit de rapportage van het Europees Parlement.

Tevens moet Tirana zorgen voor een sterker en pluriformer medialandschap. Het verslag wijst op de Albanese politieke polarisatie – waarbij confronterende retoriek doorsnee is – en roept op tot een meer inclusieve en constructieve politieke dialoog. Verder wordt Albanië aangespoord om de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht te waarborgen. Ook moeten de fundamentele rechten van burgers worden beschermd.

Ook Noord-Macedonië moet actiever corruptie tegengaan, hervormingen doorvoeren en de georganiseerde misdaad bestrijden, om EU-lid te mogen worden. Gezien de corruptie op hoog niveau en het lage publieke vertrouwen in de rechterlijke macht, roept het Europees Parlement op tot een sterkere onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, meer verantwoordingsplicht en voldoende toezicht en controles.

Bosnië-Herzegovina wil eveneens graag bij de EU horen, maar worstelt met grote interne tegenstellingen. Het Europarlement omarmt het besluit van de EU-landen om onderhandelingen met het land aan te gaan, zeker met het oog op de geopolitieke situatie door de oorlog in Oekraïne. Het land kent een kleine maar actieve pro-Russische Servische gemeenschap.

Om uiteindelijk te kunnen toetreden moet Bosnië-Herzegowina echter niet uit elkaar vallen. Mede daarom veroordelen de Europarlementariërs het separatistische beleid van politicus Milorad Dodik en de leiding van de Servisch-georienteerde deelstaat Republika Srpska. Het zaait verdeeldheid en veroorzaakt instabiliteit. De EU moet daar krachtig tegen optreden, inclusief het instellen van sancties, aldus het Parlement.

De Nederlandse Europarlementariër Tineke Strik (GroenLinks) noemt eventuele toetreding van Albanië in 2027 ‘historisch’. ‘Natuurlijk zijn er nog verbeteringen nodig op het gebied van de rechtsstaat, fundamentele vrijheden, persvrijheid en het bestrijden van corruptie. Maar ik heb er vertrouwen in dat het mogelijk is voor de Albanese regering om deze prioriteiten op tijd te realiseren.’

Voor wat Bosnië betreft moet de internationale gemeenschap dat land helpen, aldus Strik. ‘Vooral de EU moet in actie komen om het land te helpen de verdeeldheid te overwinnen, zodat Bosnië kan floreren als een inclusieve en echte democratie en natuurlijk als EU-lidstaat.’

PvdA-Europarlementariër en schaduwrapporteur Thijs Reuten stelde dat in Noord-Macedonië frustratie heerst over het onderhandelingsproces en dat hij daar begrip voor heeft. ‘Wij roepen de Europese Ministerraad op om een geloofwaardig traject te garanderen, zonder nieuwe voorwaarden voor de volgende stap in het toetredingsproces’.