De hervorming van het meerjarig financieel kader (MFK) moet honderden miljarden euro’s vrijmaken voor nieuwe prioriteiten. Defensie-uitgaven krijgen daarbij een aanzienlijk groter gewicht. Ook versterking van Europese industrie en concurrentiekracht behoort tot de kerndoelen. Het Parlement aanvaardt dat dit ten koste gaat van bestaande programma’s, ook al stuit die verschuiving op zorgen.
Een belangrijk element van de hervorming is de bundeling van verschillende fondsen. Hierdoor moet efficiënter gewerkt worden en kan sneller ingespeeld worden op nieuwe uitdagingen. Critici wijzen er op dat deze aanpak ten koste gaat van overzicht en van de zekerheid dat middelen hun oorspronkelijke doel behouden.
Daarnaast wordt het nationale aandeel in beslissingen over besteding vergroot. De EU-landen krijgen meer zeggenschap over de inzet van EU-subsidies binnen de samengevoegde fondsen. Voorstanders noemen dit een praktische manier om lokale omstandigheden te erkennen. Tegenstanders vrezen juist dat hiermee de samenhang van Europees beleid wordt verzwakt.
Voor cohesiebeleid betekent de hervorming dat de nadruk verschuift. Traditioneel diende dit fonds om achtergestelde regio’s sterker te maken. Nu wordt het breder ingezet, ook voor Defensie en economische veiligheid. De vrees leeft dat dit de oorspronkelijke doelstelling van solidariteit tussen regio’s naar de achtergrond duwt.
Regionale vertegenwoordigers uitten scherpe kritiek. Zij waarschuwden dat de hervorming neerkomt op een uitholling van cohesie en op een terugkeer naar nationale logica. Volgens sommigen dreigt de nieuwe aanpak de kloof tussen welvarende en achterblijvende gebieden te vergroten in plaats van te verkleinen.
In de aanloop naar het besluit ontstond spanning over burgerinitiatieven rond regionale autonomie. Een voorstel om nationale regio’s meer erkenning te geven werd niet overgenomen door de Commissie.
Ook de groene sector reageerde kritisch. De windenergiesector vreest achtergesteld te worden, omdat de hervorming geen specifiek fonds voor hernieuwbare energie voorziet. Daarmee ontstaat het risico dat Defensie en industrie prioriteit krijgen ten koste van klimaat- en energiedoelstellingen, zo werd gezegd.
Ondanks deze tegenstellingen stemde een ruime meerderheid van het Parlement in. Daarmee krijgt de Commissie de ruimte om de langetermijnbegroting te herschrijven. Het politieke signaal is dat de EU zich aanpast aan veranderende tijden, waarin Defensie, industrie en nationale beleidsruimte de boventoon voeren, ook als dat gepaard gaat met verlies van traditionele Europese samenhang.