Vluchtelingenorganisaties hebben al gewaarschuwd ‘dat de EU het asielrecht opbergt’. Ze wijzen erop dat de nieuwe regels het mogelijk maken dat de EU-landen asielzoekers ‘tijdelijk’ (zolang de aanvraag in ambtelijke behandeling is) gaan onderbrengen in kampen buiten EU-gebied, bijvoorbeeld in Noord-Afrikaanse landen of in Balkan-landen.
De Italiaanse premier Meloni heeft daar al pogingen toe gedaan en heeft zulke kampen laten inrichten, maar dat werd door het Europees Hof van Justitie teruggedraaid.
De Europese Unie maakt het straks mogelijk asielzoekers terug te sturen zonder ellenlange beoordelingsprocedures. Ook wordt het mogelijk gemaakt om migranten uit te zetten naar derde landen. Hierdoor wordt de weg vrijgemaakt om asielprocedures buiten de grenzen van de EU af te handelen.
Volgens voorstanders is het doel om procedures te versnellen en duidelijkheid te scheppen. Door aanvragen sneller te beoordelen, kunnen mensen die geen recht hebben op bescherming eerder worden teruggestuurd.
De stemming kwam tot stand met steun van een coalitie van centrumrechtse en (radicaal)rechtse fracties. Samen vormden zij een meerderheid die de hervorming door het parlement loodste.
Tegenstanders uit progressieve fracties stemden tegen en uitten stevige kritiek. Zij vrezen dat de nieuwe aanpak leidt tot uitholling van fundamentele rechten.
Mensenrechten- en vluchtelingenorganisaties spreken van een gevaarlijke verschuiving in het Europese asielbeleid. Volgens hen wordt het voor niet-Europeanen moeilijker om daadwerkelijk bescherming te krijgen binnen de Europese Unie.
Zij waarschuwen dat het overbrengen van asielzoekers naar derde landen kan leiden tot situaties waarin mensen minder rechtsbescherming hebben. Ook bestaat de vrees dat verantwoordelijkheden worden afgeschoven buiten de EU.
Voorstanders benadrukken dat de regels nodig zijn om het asielsysteem beheersbaar te houden. Zij stellen dat lidstaten meer grip moeten krijgen op migratiestromen.
Met de goedkeuring van het parlement is een volgende stap gezet in de hervorming van het Europese asielbeleid. Later dit jaar moeten de EU-landen en het Parlement het nog samen eens worden over veel details van de uitvoering. Daarbij is ook nog de vraag of EU-landen asielzoekers van elkaar moeten overnemen, of eraan moeten gaan meebetalen.