De Sacharovprijs 2025 voor de vrijheid van denken werd toegekend aan Andrzej Poczobut uit Wit-Rusland en Mzia Amaghlobeli uit Georgië. Beiden zitten gevangen vanwege hun werk en hun openlijke kritiek op autoritaire regeringen. Het Europees Parlement prees hun vastberadenheid om te blijven spreken ondanks zware repressie.
Poczobut, journalist en activist van de Poolse minderheid in Wit-Rusland, werd in 2021 gearresteerd na berichtgeving over de massademonstraties tegen president Loekasjenko. Volgens mensenrechtenorganisaties zit hij onder zware omstandigheden in een strafkolonie en krijgt hij onvoldoende medische zorg.
De Georgische journalist Mzia Amaghlobeli werd in 2025 veroordeeld tot twee jaar gevangenisstraf wegens deelname aan antiregeringsprotesten. Volgens het Europees Parlement is haar veroordeling politiek gemotiveerd en onderdeel van de bredere repressie van de regeringspartij Georgische Droom tegen onafhankelijke media en oppositie.
Tijdens de bekendmaking zei parlementsvoorzitter Roberta Metsola dat de twee journalisten “een baken zijn voor iedereen die weigert het zwijgen te worden opgelegd.” In resoluties riep het Europees Parlement op tot hun onmiddellijke vrijlating en tot sancties tegen verantwoordelijke machthebbers in beide landen.
De tweede onderscheiding, de Daphne Caruana Galizia-prijs voor journalistiek 2025, ging naar het onderzoeksplatform Follow the Money. Het collectief werd beloond voor het blootleggen van een internationaal netwerk dat Rusland helpt zijn olie-export voort te zetten ondanks Europese sancties.
Het winnende onderzoek bracht aan het licht hoe westerse rederijen miljarden verdienden door oude olietankers te verkopen aan de Russische schaduwvloot. Via complexe eigendomsstructuren bleef de handel doorgaan, vaak zonder verzekering, met grote risico’s en morele betrokkenheid van Europese bedrijven.
Bij de prijsuitreiking in Straatsburg zei Metsola dat de Daphne Caruana Galizia-prijs “de onlosmakelijke band tussen een vrije pers, democratie en vrede” onderstreept. Ze waarschuwde dat persvrijheid in Europa niet als vanzelfsprekend mag worden beschouwd en verdedigd moet blijven worden.
Tijdens dezelfde zitting spraken de Belarussische oppositieleiders Sviatlana Tsikhanouskaya en Sergey Tihanovski het Europees Parlement toe. Zij riepen de EU op de druk op het regime in Minsk op te voeren en benadrukten dat de strijd voor vrijheid in Belarus onlosmakelijk verbonden is met die in Oekraïne.