De rechtse en conservatieve fracties vinden dat de Europese Commissie het Mercosur-handelsverdrag met vier Zuid-Amerikaanse landen niet had mogen ratificeren. Dat verdrag is op 9 januari door de meeste EU-landen goedgekeurd en was op 17 januari in Paraguay door Von der Leyen ondertekend.
Een uiterst krappe meerderheid van het Europarlement had kort daarvoor besloten het omstreden verdrag nog niet te accepteren, maar eerst om advies voor te leggen aan het Europees Hof van Justitie. Met 334 stemmen voor en 324 tegen, bij 11 onthoudingen, had het Europees Parlement het Europees Hof van Justitie (HvJ-EU) gevraagd om een juridisch advies over de overeenkomst.
Dat kan anderhalf tot twee jaar in beslag nemen. Verscheidene Europese leiders en EU-politici hebben dat EP-besluit bekritiseerd en zeggen dat het de handelspositie van de EU ernstig in gevaar brengt.
Demonstrerende Europese boeren verwelkomden het besluit om een nieuwe juridische procedure op gang te brengen. Anderen wijzen erop dat de EU-politici alleen maar hun eigen finale stemming op de lange baan hebben geschoven. Volgens de huidige regels en procedures is het mogelijk dat de Europese Commissie het verdrag nu al ‘tijdelijk’ laat ingaan, en later - na een uitspraak van het EU-Hof - dat formaliseert.
De fractieleiders van de twee grootste politieke groepen in Straatsburg, de christendemocraten en de sociaaldemocraten, hebben de Commissie inmiddels opgeroepen het verdrag al te laten ingaan. Volgens welingelichte kringen kan dat al met ingang van maart.
Ook de Duitse kanselier Merz riep daartoe op. Hij zei op het Wereld Economisch Forum in het Zwitserse Davos dat hij de beslissing van het Europees Parlement betreurde, omdat hiermee een nieuw obstakel was opgeworpen. “Maar wees gerust: we laten ons niet tegenhouden. De Mercosur-overeenkomst is eerlijk en evenwichtig. Er is geen alternatief als we een hogere groei in Europa willen realiseren”, zei Merz donderdag.
Voorstanders stellen dat de overeenkomst belangrijk is om het handelsverlies als gevolg van Amerikaanse importheffingen te compenseren en de afhankelijkheid van China te verminderen. Critici, met name vanuit Polen en Frankrijk, stellen dat het de import van goedkoop rundvlees en pluimvee zal verhogen en de inkomenspositie van hun binnenlandse boeren zal ondermijnen.
Voorafgaand aan de stemming om de Commissarissen te ontslaan, had het Europees Parlement al meerdere malen pogingen verworpen om een motie van wantrouwen tegen de Commissie van Ursula von der Leyen in te dienen – met name in juli en oktober 2025, toen er twee pogingen werden gedaan.
Von der Leyen was zelf niet bij het debat over haar positie aanwezig, maar was in Davos bij de onderhandelingen over een dreigende Amerikaans-Europese handelsoorlog. Dit weekeinde reist zij door naar India waarmee de EU een groot handelsverdrag hoopt te kunnen sluiten.