Nadat onder leiding van EVP/CDA de centrumrechtse meerderheid in Straatsburg via tientallen amendementen allerlei afzwakkingen in het voorstel hadden aangebracht, probeerden de Duitse rapporteur Sarah Wiener (Groenen) het uitgeklede voorstel terug te nemen voor ‘verdere behandeling’ in de envi-Milieucommissie.
Maar zo ver wilden christendemocraten, conservatieven, extreemrechts en ook meerdere sociaaldemocraten en liberalen het niet laten komen. Daarmee was het uitgeklede voorstel ook niet langer aanvaardbaar voor veel linkse Europarlementariërs, en werd het verworpen met 299 tegen 207 stemmen met opvallend veel onthoudingen: 121 stemmen.
De scheidslijn tussen links en rechts (lees: klimaatvriendelijk en agri-vriendelijk) kwam de afgelopen maanden al aan het licht toen de envi-milieucommissie nog aanscherpingen in het Commissievoorstel wilden aanbrengen, terwijl de agri-Landbouwcommissie juist uitstel en verminderingen wilde.
Belangrijke strijdpunten waren onder meer de ingangsdatum: de Europese Commissie en de milieukant pleitten voor invoering in 2030 maar veel EU-landen en de landbouwgroepen wilden dat vijf jaar later.
Bovendien was omstreden of elk land een eigen verplichtende taakstelling voor vermindering krijgt, of dat er alleen op EU-niveau een verplichting komt, waarbij EU-landen elk een ‘inspanningsverplichting’ kregen om daaraan mee te werken. Volgens critici werd daarmee het beoogde effect van de nieuwe wet bij voorbaat de nek omgedraaid.
Het is onduidelijk hoe de EU-landen op deze zeer ongebruikelijke verwerping door het Parlement zullen reageren. De 27 Landbouwministers hebben het Commissievoorstel in hun decembervergadering op de agenda staan. De afgelopen anderhalf jaar hebben ze het niet willen behandelen omdat ze eerst nog nadere onderzoeken wilden laten doen. Ook wilden de meeste ministers geen verplichtingen.
In theorie kunnen de landbouwministers het voorstel, desnoods in nog verder afgezwakte vorm, alsnog accepteren en een standpunt innemen. Landbouwcommissaris Janusz Wojciechowski heeft meerdere malen gezegd dat de Commissie ’tot concessies bereid is’, maar de weerstand van verscheidene LNV-ministers is dermate groot dat ze het voorstel liever in stilte van de vergadertafels laten vallen.
(update: in een eerdere versie stond abusievelijk dat de Milieuministers het voorstel zullen bespreken)