Het Europees Parlement nam dinsdag in Straatsburg een nieuw tussentijds rapport aan waarin staat dat de situatie rond democratie, rechtsstaat en grondrechten in Hongarije verder verslechtert. Eerdere zorgen zijn volgens het rapport niet opgelost, maar juist verdiept.
De Nederlandse Europarlementariër Tineke Strik (GroenLinks) speelde als rapporteur een centrale rol in het onderzoek. Als speciale Hongarije-rapporteur benadrukt zij dat Europese landen nu echt in beweging moeten komen. Volgens Strik en haar vier co-rapporteurs wordt de situatie alleen ernstiger zolang regeringen van de EU-landen genoegen nemen met pappen en nathouden.
De kritiek beperkt zich niet tot Hongarije zelf. Het uitblijven van stevig optreden door Europese regeringen heeft bijgedragen aan de verdere verslechtering. Door langdurig niets te doen, konden problemen rond de rechtsstaat verder doorgroeien, zo constateert Strik in haar rapport.
De achteruitgang in Hongarije wordt niet alleen als een binnenlandse kwestie gezien. Met de aanvaarding van dit rapport waarschuwt het Europarlement dat de situatie in Hongarije een risico vormt voor gezamenlijke waarden en de stabiliteit van de Europese Unie als geheel. Hongarije schuift steeds verder op richting autoritair bestuur. Verkiezingen bestaan nog wel, maar belangrijke waarborgen die een democratie beschermen worden steeds zwakker.
De Europese Commissie en de EU-regeringen hebben verzaakt, zo wordt door de politici geconstateerd. ‘Het gebrek aan doortastend optreden van de Commissie en de Raad tegen Hongarije heeft een voortdurende uitholling van democratie en rechtsstaat mogelijk gemaakt. De EU kan niet toestaan dat Hongarije steeds verder vervalt in autocratie. Elk verder uitstel door de Raad zou in strijd zijn met de waarden die de instelling zegt te verdedigen’
Een belangrijk punt is de afnemende ruimte voor onafhankelijke media. Kritische media hebben steeds minder mogelijkheden en maatschappelijke organisaties ervaren grote druk. Dat maakt het voor Hongaarse burgers moeilijker om zich vrij te informeren of te organiseren. Daarnaast worden beperkingen op vreedzame protesten genoemd.
Ook de inzet van EU-geld komt nadrukkelijk terug in het EP-rapport. Daarbij wordt genoemd dat financiële steun niet vanzelfsprekend is en zelfs volledig kan worden bevroren als de situatie niet verbetert. De koppeling tussen Europese subsidies en respect voor basisrechten speelt hierin een belangrijke rol.
Tot slot komt de discussie over artikel 7 over tijdelijke schorsing opnieuw op tafel. Het Parlement benadrukt dat het mogelijk moet zijn om Hongarije stemrecht te ontnemen binnen EU-vergaderingen als het land blijft weigeren de situatie te verbeteren. Daarmee wil het Parlement de druk verhogen om veranderingen af te dwingen.