Enkele tientallen parlementariërs roepen de nieuwe Europese Commissie op om de invoering van een Europese wet tegen mensenrechtenschendingen tot een van de prioriteiten van het nieuwe buitenlandbeleid te maken. Ze noemen het een “grote blunder” dat de nieuwe Commissie de zogeheten Magnitsky-wet nog niet heeft opgenomen in de lijst met speerpunten voor de komende jaren.
De oproep is ondertekend door zowel Europarlementariërs als nationale politici uit onder meer Frankrijk, Duitsland, Nederland en het Verenigd Koninkrijk. De wet is vernoemd naar de Russische accountant Sergei Magnitsky. In 2009 overleed hij onder verdachte omstandigheden in een gevangeniscel in Moskou. Magnitsky zou gestuit zijn op belastingfraude door hoge Russische ambtenaren en politici.
Onder meer de Verenigde Staten, Canada en Groot-Brittannië hebben al een Magnitsky-wet. Zo’n wet maakt het mogelijk om sancties in te stellen tegen Russische personen en bedrijven zoals het bevriezen van banktegoeden en het instellen van visum-verboden.
Het Nederlandse parlement heeft onlangs het kabinet van premier Rutte opgeroepen om zo’n Magnitsky-wet ook in Nederland in te voeren als het op Europese schaal niet mocht lukken. Nederland heeft daarom eerder dit jaar in de EU een voorstel ingediend om buitenlandse zakenlieden en politici te kunnen aanpakken, niet alleen voor schendingen van de mensenrechten maar ook voor financiële en economische fraude en misdrijven. Daarmee krijgt het Nederlandse voorstel een brédere en algemene aanpak dan de Magnitsky-wet, omdat die niet langer alleen tegen Russische verdachten is gericht.
Een van de struikelblokken en bezwaren van enkele EU-landen is juist die verwijzing naar Magnitsky in de wet. De koppeling aan de dood van de Russische accountant zou de indruk kunnen wekken dat de wet gericht is tegen Rusland, terwijl het de bedoeling is om mensenrechtenschendingen wereldwijd aan te pakken. Nederland spreekt dan ook niet over een Magnitsky-wet, maar over een EU-sanctieregime.
Bij die bespreking van dat Nederlandse voorstel was er eerder dit jaar veel steun voor, maar kwam het nog niet tot finale besluitvorming. Omdat het nu aan de nieuwe Europese Commissie is om de behandeling af te ronden, werd verwacht dat de Commissie Von der Leyen de nieuwe het tegen schenders van mensenrechten in het nieuwe buitenlandbeleid zou opnemen. De twee nieuwe Europese kopstukken, EU-president Michel en EC-voorzitter Von der Leyen, hebben beiden gezegd dat ze een meer zelfbewuste en actieve EU op het wereldtoneel willen.