Ondanks eerdere afspraken tussen de grote fracties bleek bij de stemming dat de christendemocratische EVP zich heeft aangesloten bij het verzet van conservatieve en radicaal-rechtse partijen tegen deze plannen.
De oprichting van de ethiek-commissie was een afspraak uit 2019. Grote fracties, waaronder de EVP, beloofden toen meer transparantie en integriteit in het Europees Parlement te brengen. Het plan werd echter jarenlang vooruitgeschoven en is nu definitief geblokkeerd.
Het voorstel voor de ethiek-commissie werd gepresenteerd als een manier om corruptieschandalen te voorkomen en het vertrouwen van de burger te herstellen. Verschillende Europarlementariërs worden momenteel onderzocht wegens verdenking van steekpenningen of spionage voor buitenlandse regimes. Toch werd het plan weggestemd.
De EVP sloot zich vorige week bij de stemming aan bij conservatieve en extreemrechtse fracties die zich verzetten tegen de oprichting van de ethiek-commissie. Volgens de sociaaldemocratische S&D-fractie toont dit aan dat de transparantie-belofte van de EVP vooral een politieke strategie was en geen oprechte inzet voor integriteit.
Critici stellen dat de ethiek-commissie niet meer dan een symbolisch gebaar zou zijn geweest, zonder echte bevoegdheden. Vooral de EVP benadrukte dat bestaande Europese verdragen al voldoende waarborgen bieden voor integriteit en dat een extra commissie onnodig en juridisch problematisch zou zijn.
Voorstanders van de commissie, zoals de Renew Europe- en S&D-fracties, vinden dat de bestaande regels niet volstaan. Zij benadrukken dat herhaalde corruptieschandalen aantonen dat onafhankelijk toezicht essentieel is. Volgens Renew Europe heeft de EVP zich laten leiden door angst voor politieke repercussies binnen eigen gelederen.
Hoewel het plan nu is geblokkeerd, blijft de roep om meer transparantie in het Europees Parlement bestaan. Voorstanders van de ethiek-commissie kondigden aan andere wegen te zoeken om integriteitsregels aan te scherpen en corruptie harder aan te pakken, maar concrete vervolgstappen zijn vooralsnog niet aangekondigd.