Een onderzoekscommissie van het Europees Parlement hekelt de manier waarop Malta het staatsburgerschap verstrekt aan niet-EU-inwoners als die ongeveer een miljoen euro ‘investeren’ in de Maltese economie, en op Malta een eigen woonplek hebben. Met zo’n paspoort van Malta kunnen al vanaf 2013 ook Russische tycoons naar de rest van de EU-landen reizen.
De Maltese regering heeft bij het verdedigen van het Maltese staatsburgerschap betoogd dat staatsburgerschap een nationale bevoegdheid is van individuele lidstaten, en geen gevoegdheide van de EU is. Lenaers zei in een vraaggesprek met een Maltese krant dat hij het niet eens is met deze retoriek. “Je krijgt een Europees paspoort, Europees staatsburgerschap via het Maltese staatsburgerschap. Dat maakt het dus een probleem voor de EU.”
“Als je gevaarlijke mensen wilt verwelkomen, mensen die slechte dingen hebben begaan, of Russische oligarchen… oké als dit de wil van het Maltese volk is… Maar het probleem is dat zodra ze het Maltese staatsburgerschap krijgen, ze ook het EU-burgerschap krijgen, en ze kunnen dan overal in de EU terecht.”
De Europese Commissie heeft Malta voor het Europese Hof van Justitie gedaagd vanwege de verkoop van het staatsburgerschap. Malta heeft sinds het uitbreken van de Russische oorlog tegen Oekraïne nieuwe aanvragen van Russische en Wit-Russische staatsburgers opgeschort, maar niet aan andere rijkaards uit andere landen.
Gevraagd naar de zaak tegen Malta over de verkoop van staatsburgerschap bij het Hof van Justitie van de EU, hoopt Europarlementariër Lenaers dat deze snel wordt afgehandeld. “Hoe langer deze situatie bestaat, hoe problematischer het is.”
Hij herinnert zich dat het Europees Parlement daar in 2014 of 2015 al over klaagde (…) en dat er niet veel is veranderd. Het is eigenlijk ook de taak van de Europese Commissie om een einde te maken aan dit soort regelingen die het Europese burgerschap onder druk zetten.”
Enkele jaren geleden bleek dat er zodanig nauwe banden waren tussen verdachte zakenlieden en de Maltese overheid, dat er volgens critici sprake was van een mafia-staat. De Maltese journaliste Daphne Caruana Galizia onthulde in 2016-2017 de Maltese politici werden omgekocht en gechanteerd door zakenlieden uit een crimineel netwerk. In 2017 kwam zij om het leven bij een aanslag met een autobom.