Mmet steun van conservatieve en extreemrechtse fracties in het Europees Parlement beschuldigen Dirk Gotink (NSC) en Sander Smit (BBB) milieuorganisaties ervan EU-subsidies te gebruiken om reclame te maken voor de Green Deal. De organisaties vinden dat deze beschuldigingen ongefundeerd en politiek-gemotiveerd zijn.
De mensenrechten- en milieugroepen uiten hun zorgen in een gezamenlijke brief. Ze stellen dat de aanvallen van Gotink en Smit onderdeel zijn van een bredere campagne om hun werk in diskrediet te brengen. Volgens hen worden zij doelwit vanwege hun inzet voor milieu en democratische waarden binnen de EU.
De christendemocratische EVP-fractie claimt dat milieuorganisaties met Europees geld politieke campagnes voeren. In het bijzonder hekelen zij steun voor projecten die de Green Deal promoten, het Europese programma voor duurzaamheid in onder meer de landbouw. De conservatieve en extreemrechtse fracties in Straatsburg zeggen dat dit neerkomt op partijpolitieke beïnvloeding.
Een hoge ambtenaar van de Europese Commissie erkende onlangs dat in een enkel geval een milieuorganisatie EU-subsidie had gebruikt voor actie tegen bepaald EU-beleid. Dat werd door de EVP’ers uitgelegd als een ‘erkenning’ van subsidiefraude. De Europese Rekenkamer wees er onlangs op dat die subsidiëring op zichzelf niet onwettig is.
In het Europees Parlement bleek uiteindelijk onvoldoende steun voor een officieel onderzoek naar de subsidies uit het LIFE-programma. Wel zegt de Europese Rekenkamer in een nieuw onderzoek dat toekenning en controle op de ngo-subsidies door de Europese Commissie nog onvoldoende transparant is. Ook hebben de commissarissen sommige gesubsidieerde activiteiten niet naar behoren openbaar gemaakt, zo zegt de ERK.
De Nederlandse Europarlementariër Mohamed Chahim (PvdA) en Bas Eickhout (GroenLinks) hekelden al eerder dat de kritikasters met geen woord repten over de veel grotere lobbyrol van het (agrarische) bedrijfsleven. D66’er Gerben-Jan Gerbrandy is ook kritisch op de heksenjacht op de milieu- en natuurorganisaties.
"De aantijgingen tegen natuurorganisaties zijn definitief gebakken lucht. Als er al oneigenlijke beïnvloeding is, dan is dat door commerciële partijen die zich voordoen als maatschappelijke organisatie. Bijvoorbeeld grote landbouwlobby's die ook nog politici op hun loonlijst hebben", aldus Gerbrandy. In een maandag gepubliceerd onderzoek stelt de Europese Rekenkamer vraagtekens bij de NGO-status van zulke grote lobbyorganisaties die vooral opkomen voor hun eigen commerciële belang.
De ERK vraagt om betere definities. Dat zou kunnen betekenen dat sommige landbouworganisaties voortaan niet meer als maatschappelijke organisatie worden aangemerkt. De Nederlandse SGP'er Bert-Jan Ruissen wees er in een reactie op het rapport op dat de Commissie 'nauwelijks onderzoek doet naar welke personen of buitenlandse mogendheden er achter een NGO zitten.'
De Europese Commissie ontkent dat er in de subsidieregels voor natuurclubs sprake is van systematisch misbruik. Een onderzoek van het doorgaans goed ingevoerde nieuwsbureau Politico ondersteunt dit standpunt. Politico analyseerde tientallen subsidiedossiers en vond geen enkel bewijs voor de stelling dat de organisaties fondsen gebruiken voor partijpolitieke campagnes of verboden lobbypraktijken.
In hun gezamenlijke verklaring stellen die organisaties dat pogingen om hen het zwijgen op te leggen een bedreiging vormen voor het maatschappelijk middenveld in Europa. Ze roepen de Europese instellingen op om hun rol juist te blijven ondersteunen.