In recente stemmingen heeft de EVP samengewerkt met partijen als Identiteit en Democratie (ID) en Europese Conservatieven en Hervormers (ECR), wat leidde tot meerderheden voor resoluties die door links en liberalen werden afgewezen. Die EVP-samenwerking ‘over rechts’ wekt wrevel bij sociaaldemocraten, Groenen en liberalen.
De irritatie binnen het parlement is extra aangewakkerd door de recente campagne van EVP-leider Manfred Weber tegen de Green Deal van voormalig EU-commissaris Frans Timmermans. Die milieuwetgeving, zoals het Natuurherstelplan, en de voedselstrategie ‘van boer tot bord’ (F2F) werden mede verdedigd door milieuorganisaties die financiële steun kregen van EU-programma’s zoals LIFE.
De EVP zette onlangs vraagtekens bij de rol van door de EU gefinancierde NGO’s in het Europese wetgevingsproces. Volgens de fractie is er sprake van een ‘grijze zone’ waarin publieke subsidies worden gebruikt voor politieke beïnvloeding. Die kritiek wordt gedeeld door andere rechtse partijen, met wie de EVP in dat kader optrekt.
Centrumlinkse fracties zien in deze koers een poging van de EVP om het maatschappelijk middenveld monddood te maken. NGO’s zouden juist een essentiële rol spelen in het bewaken van democratische waarden en milieubescherming. Volgens Follow the Money waarschuwen organisaties voor een ‘krimpende ruimte’ voor burgerinspraak in de EU.
De EVP wijst echter naar enkele concrete gevallen waarin milieuorganisaties EU-geld ontvingen terwijl ze actief campagne voerden voor specifieke wetgeving. De Europese Commissie zou daarover onvoldoende verantwoording hebben afgelegdLIFE-middelen zijn gebruikt voor lobbyactiviteiten rond het natuurherstelwetvoorstel, wat bij tegenstanders als ‘ongepaste beïnvloeding’ wordt gezien. De Europese Commissie bevestigde financiering, maar ontkende dat die onrechtmatig werd gebruikt.
Ondanks de groeiende verdeeldheid lijkt de EVP niet af te wijken van haar lijn. Fractievoorzitter Manfred Weber blijft pleiten voor een heroriëntatie van de Europese koers, waarbij economische belangen en ‘boerenzorgen’ zwaarder moeten wegen dan groene ambities. Die retoriek vindt weerklank bij rechtse fracties, wat hun onderlinge samenwerking versterkt.
De liberale en sociaaldemocratische fracties beschouwen die samenwerking als een bedreiging voor de balans binnen het Parlement. Hun eerdere steun aan Von der Leyen stond juist in het teken van pro-Europese samenwerking en steun voor klimaatbeleid. Dat uitgangspunt komt nu steeds vaker onder druk te staan, melden zowel Follow the Money als Politico.