Na dreiging van de christendemocratische EVP om met steun van extreemrechtse fracties de hele zogeheten anti-wegkijkwet af te schaffen, gingen S&D sociaaldemocraten en Renew-liberalen akkoord met een compromis dat de zorgplicht voor bedrijven aanzienlijk verzwakt.
De CSDDD-richtlijn die bedrijven verplicht misstanden bij leveranciers en klanten aan te pakken, zal voortaan alleen gelden voor grote ondernemingen met minstens 5.000 werknemers en een omzet boven 1,5 miljard euro. Dat is een forse verhoging ten opzichte van de eerdere grens van 1.000 werknemers en 450 miljoen euro.
Het compromis omvat ook aanpassingen waarbij kleinere bedrijven grotendeels worden vrijgesteld van rapportageverplichtingen. De verantwoordingsplicht wordt meer op risico's gebaseerd: ondernemingen moeten zich concentreren op directe zakenpartners in plaats van op volledige ketens.
Milieuactivisten beschouwen de nieuwe overeenkomst als een stap achteruit in de strijd tegen klimaatverandering en mensenrechtenschendingen. Volgens hen betekent de beslissing om de drempels voor bedrijven te verhogen dat minder bedrijven onder toezicht komen te staan.
Eco-activisten voegden eraan toe dat kleine en middelgrote ondernemingen, die voorheen verplicht waren om aan milieunormen te voldoen, nu zonder toezicht zullen blijven. Dit zou volgens hen de effectiviteit van de richtlijn kunnen ondermijnen en bedrijven minder "transparant" kunnen maken over milieu- en sociale risico's.
Het akkoord, gesloten na dagen van intens overleg, maakt deel uit van de eerste grote Europese wet om de EU-regelgeving te vereenvoudigen. Daarmee komt de nieuwe Europese Commissie (‘VDL-2’) tegemoet aan klachten uit het bedrijfsleven Volgens de EVP-christendemocraten is de aanpassing nodig om Europese groei en werkgelegenheid te stimuleren.
De S&D-fractie gaf schoorvoetend toe aan de EVP-druk. Zij verklaarde dat het compromis “niet de voorkeursoptie” was, maar dat de alternatieve route — een rechtse meerderheid met een nog strenger uitgekleed voorstel — een slechtere uitkomst zou hebben opgeleverd. De liberale Renew Europe schaarde zich uiteindelijk achter dezelfde lijn.
De stap leidde tot onvrede binnen de sociaal-democratische gelederen. De Nederlandse Europarlementariër Lara Wolters, die tot dusver onderhandelaar namens de S&D was, legde haar functie neer uit protest tegen de koerswijziging. Zij stelde dat haar positie onhoudbaar was geworden nadat haar eigen wet, bedoeld om bedrijven verantwoordelijk te houden voor misstanden, werd afgezwakt.
De herziene afspraken worden volgende week in de bevoegde commissie van het Europees Parlement in stemming gebracht. Een plenaire stemming volgt later deze maand. Daarna beginnen de onderhandelingen met de ministers van de 27 EU-landen, die moeten instemmen voordat de nieuwe vereenvoudigde regels definitief worden ingevoerd.