De nu door Brussel voorgestelde aanpassingen moeten de landbouworganisaties en regiobesturen geruststellen en de opgelopen politieke spanningen rond het Europese plattelandsbeleid temperen. Boeren protesteren ertegen dat het plattelandsfonds van het landbouwbeleid wordt samengevoegd met andere fondsen, zoals het omvangrijke Cohesiefonds.
Die bundeling van subsidiestromen in toekomstige nieuwe nátionale spaarpotten zou niet alleen een bezuiniging van enkele honderden miljoenen op agrarische uitgaven betekenen, maar zou ook medezeggenschap van het Europees Parlement deels overhevelen naar de nationale regeringen.
De Europese Commissie is nu bereid haar voorstel voor de meerjarenraming aan te passen, mìts de EU-Ministerraden ermee instemmen, zo stelt Von der Leyen als nadrukkelijke voorwaarde. Dat is volgens Brusselse ingewijden overigens hoogst onzeker. Veel EU-landen vinden het juist goed dat een deel van de zeggenschap over EU-subsidies terugkeert naar hun hoofdsteden.
Om de gemoederen te bedaren, stelt Commissievoorzitter Ursula von der Leyen nu een ‘plattelandsdoelstelling’ in. De EU-landen zouden verplicht worden minstens tien procent van hun nieuwe nationale programma’s te besteden aan landbouw en plattelandsontwikkeling.
Daarnaast moeten regionale overheden meer inspraak krijgen in de manier waarop het Europese geld wordt besteed. Het Europees Parlement dringt al langer aan op steviger toezicht op de besteding van EU-middelen, omdat het vreest buitenspel te worden gezet bij toekomstige begrotingbesluiten.
Ondanks de nu voorgestelde aanpassingen blijven veel EU-landen terughoudend. In de EU-Raad benadrukten diplomaten dat alleen nationale regeringen de begrotingsprocedures kunnen wijzigen. Voor het Parlement gaan de concessies verder dan verwacht, maar veel leden noemen ze nog onvoldoende.
De concessies zijn vastgelegd in een brief die Von der Leyen afgelopen weekeinde heeft gestuurd aan parlementsvoorzitter Roberta Metsola en de Deense premier Mette Frederiksen. De voorzitters van de drie EU-gremia (Commissie, Parlement en Raad) bespreken maandagmiddag de oplopende spanningen op een toenemend aantal cruciale EU-dossiers.
Het Europees Parlement heeft deze week in de plenaire vergadering in Brussel (woensdag en donderdag) ook de voorgestelde begroting voor 2026 op de agenda staan. Die gaat al over enkele weken in, maar nog steeds willen EP-fracties aanpassingen.
Daarnaast moeten de EU-politici opnieuw een besluit nemen over de versimpeling (lees:afschaffing) van procedures en EU-voorschriften om de administratieve lasten van het bedrijfsleven te verlichten. Deze Omnibus-1 operatie werd vorige maand onverwacht door een nipte meerderheid van tegenstribbelende sociaaldemocraten, liberalen en Groenen verworpen, tot groot ongenoegen van de EU-Ministerraad en de Commissie.
Mede daardoor dreigt de EVP-fractie deze week de parlementaire steun in te roepen van conservatieve, nationalistische en extreem-rechtse fracties om een aantal (volgens hen:) onwerkbare duurzaamheidscriteria uit de Green Deal terug te draaien. Ook het afzwakken van het EU-klimaatbeleid en stopzetting van de productie van nieuwe benzineauto's dreigt de EVP ‘over rechts’ te doen.