EU-president Donald Tusk heeft in een afscheidstoespraak zich openlijk uitgesproken tegen de blokkade van de Franse president Macron voor toelating van Noord-Macedonie en Albanië tot de Europese Unie. Ook is hij het niet eens met Macron’s pleidooi tégen de Verenigde Staten in de NAVO en vóor betere betrekkingen met Rusland.
In een terugblik op zijn functie als voorzitter van de EU-toppen zei hij dat hij bezorgd is over de Franse blokkering van Noord-Macedonië en Albanië. Ook verwierp Tusk het pleidooi van Macron voor een herziening van de relaties met Rusland, dat sinds de annexatie van de Krim en de inmenging in Oekraïne door Europese sancties wordt getroffen.
Met zijn kritiek sluit Tusk min of meer aan bij de eerdere reacties van verscheidene EU-ministers en regeringsleiders, onder wie de Duitse kanselier Merkel, de Nederlandse premier Rutte en EU-commissievoorzitter Ursula von der Leyen. Zij zijn het niet eens met de redenering van Macron dat er éérst binnen de EU hervormingen nodig zijn voordat er gewerkt kan worden aan eventuele toelating van nieuwe lidstaten.
De Nederlandse Europarlementariër Kati Piri noemde in een artikel in het blad van een Nederlandse internationale denktank het besluit om de toetredingsprocedures niet te starten een ‘strategische blunder’. Volgens Piri is dat schadelijk voor de geloofwaardigheid van de EU. Dit heeft volgens haar tot gevolg dat die landen zich eerder zullen richten tot Rusland, China en Turkije voor het maken van internationale afspraken.
Dat Frankrijk en Nederland de toetreding blokkeerden heeft er volgens Piri mee te maken dat de bevolking in die landen niet positief gezind is over de toetredingen. Vooral in Frankrijk is de angst om stemmen te verliezen aan het Rassemblement National van Marine Le Pen groot.
Aftredend EU-president Tusk schoof in zijn afscheidstoespraak de brexit-onderhandelingen en het behoud van de sancties tegen Rusland naar voren als belangrijke onderdelen van zijn doelstelling: het overeind houden van de Europese eenheid. Tusk verzette zich opnieuw tegen een Europa met verschillende snelheden, of een Europa waarin Duitsland en Frankrijk het recht van de sterkste laten zegevieren.
Hij noemde het de allergrootste na-oorlogse vergissing van de Britten om te denken dat zij na hun vertrek uit de Europese Unie weer een grootmacht zullen zijn. Tusk hoorde brexiteers vaak zeggen dat vertrek uit de EU nodig zou zijn om van het Verenigd Koninkrijk weer een wereldmacht te maken. Volgens Tusk is het tegenovergestelde waar: de Britten doen er op het wereldtoneel alleen toe als onderdeel van de EU.
Volgens Tusk kan Groot-Brittannië enkel als deel van een verenigd Europa een rol op het wereldtoneel spelen en de grootmachten zonder complexen tegemoet treden. En hetzelfde kan gezegd worden van Frankrijk en Duitsland, voegde hij toe. Een maand voor de Britse parlementsverkiezingen geeft de Pool de hoop op een ommekeer nog niet op.