De Commissie heeft Nederland daarvoor een formele aanmaningsbrief gestuurd. Volgens Brussel wijzen de huidige regels er op dat de verdeling van spoorcapaciteit mogelijk in strijd is met de Europese mededingingsregels. Nederland krijgt twee maanden de tijd om op de bezwaren te reageren.
Drukbereden
De kwestie draait om de beschikbare ruimte op het drukbereden Nederlandse spoor. Wanneer meerdere vervoerders dezelfde trajecten willen gebruiken en er onvoldoende capaciteit is, moeten keuzes worden gemaakt. Volgens de Europese Commissie krijgen de Nederlandse Spoorwegen daarbij voorrang boven andere spoorbedrijven.
Internationaal
Dat is volgens Brussel vooral van belang voor internationale treinverbindingen. Nieuwe aanbieders kunnen alleen concurreren als zij voldoende spoorwegtrajecten krijgen om aantrekkelijke en regelmatige diensten aan te kunnen bieden. Zonder die ruimte wordt het moeilijk om een serieus alternatief voor bestaande verbindingen op te bouwen.
Promotion
Hoewel de Nederlandse spoorwegmarkt sinds 2025 officieel is opengesteld voor concurrentie, betekent dat volgens de Commissie nog niet automatisch dat nieuwe vervoerders ook daadwerkelijk gelijke kansen krijgen. Toegang tot spoorcapaciteit is daarbij een doorslaggevende voorwaarde.
Staatseigendom
NS is volledig eigendom van de Nederlandse staat. Dochteronderneming NS Reizigers verzorgt het vervoer op het hoofdrailnet op basis van een concessie die loopt van 2025 tot en met 2033. NS International onderhoudt daarnaast internationale verbindingen samen met andere Europese spoorwegmaatschappijen naar onder meer België, Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk, het Verenigd Koninkrijk en Zwitserland.
Concurrentie
Volgens de Europese Commissie kunnen de Nederlandse regels ertoe leiden dat NS haar sterke positie behoudt of verder versterkt. De zaak richt zich daarom niet alleen op de positie van het spoorbedrijf zelf, maar ook op de vraag of de Nederlandse overheid regels heeft ingevoerd die eerlijke concurrentie in de weg staan.
De formele brief betekent nog niet dat Nederland de Europese regels heeft overtreden. Het gaat om een voorlopige beoordeling, waarop de Nederlandse autoriteiten eerst kunnen reageren. Daarna beslist de Commissie of verdere stappen nodig zijn. Hoe lang het onderzoek uiteindelijk zal duren, staat nog niet vast.