De juridische procedure draait om de recente Slowaakse wetsherziening die volgens de Commissie kernbeginselen van het EU-recht aantast. Centraal staat dat enkel Slowakije de biologisch vastgestelde geslachten man en vrouw erkent. Dat heeft bredere gevolgen voor de toepassing van EU-recht rond gelijkheid en non-discriminatie.
Daarnaast scherpt de nieuwe grondwet regels aan voor adoptie en onderwijs. Schoolprogramma’s moeten meer expliciet aansluiten bij Slowaakse culturele en ethische uitgangspunten, waardoor de ruimte voor interpretatie afneemt.
Premier Robert Fico presenteert de hervorming als een verdediging van Slowaakse soevereiniteit. Hij stelde dat Bratislava zelf moet bepalen hoeveel geslachten er in het land worden erkend en wie mag trouwen. Het land volgt daarmee de koers van buurland Hongarije. Fico gaf aan een conflict met de EU niet te vrezen.
De grondwetswijziging werd in september aangenomen en trad op 1 november in werking. Volgens de Europese Commissie geeft de nieuwe bepaling Slowaakse autoriteiten, waaronder rechters, ruimte om nationale regels boven EU-recht te plaatsen in kwesties rond identiteit en waarden, wat fundamentele rechtsprincipes zou ondermijnen.
Bratislava heeft twee nu maanden om de vragen van Brussel te beantwoorden en de zorgen weg te nemen. Als dat onvoldoende gebeurt, kan de volgende stap een met redenen omkleed advies worden, gevolgd door een mogelijke rechtszaak bij het EU-Hof.