Met de voorstellen houdt de EU-Klimaatcommissaris Wopke Hoekstra vast aan de klimaatdoelen voor de lange termijn. Het emissiehandelssysteem blijft het belangrijkste instrument om luchtvervuiling door bedrijven terug te dringen, al krijgen energie-intensieve bedrijven langer ‘gratis emissierechten’. Die extra ruimte moet ondernemingen in staat stellen om de overstap naar schonere productieprocessen te financieren zonder hun concurrentiepositie verder te verzwakken.
Elektrificatie
Door meer gebruik te maken van elektriciteit in industrie, vervoer en gebouwen zouden de uitgaven voor import van olie en gas de komende decennia fors kunnen afnemen. Om die omschakeling mogelijk te maken presenteert Brussel een breed actieplan voor elektrificatie. Daarmee wordt elektrificatie niet alleen als klimaatmaatregel gepresenteerd, maar ook als een economische strategie die de energiezekerheid van Europa moet versterken.
De steun aan de Europese bedrijven blijft niet onvoorwaardelijk. Ondernemingen die langer gratis emissierechten ontvangen, zullen nadrukkelijker moeten investeren in maatregelen die hun uitstoot verminderen. Op die manier wil Brussel voorkomen dat de extra ruimte uitsluitend leidt tot uitstel van de energietransitie.
Promotion
Ook de luchtvaart krijgt met nieuwe regels te maken. De Europese Commissie stelt voor het emissiehandelssysteem ETS2 vanaf 2029 uit te breiden naar het internationale luchtverkeer. Daarbij richt zij zich op een CO2-tax op vliegroutes tot ongeveer 5.000 kilometer.
Klimaat èn industrie
De voorstellen maken duidelijk dat de Commissie klimaatbeleid en industriebeleid steeds nadrukkelijker met elkaar verbindt. De uitstoot moet verder omlaag, maar volgens Brussel kan dat alleen wanneer bedrijven voldoende ruimte krijgen om de noodzakelijke investeringen te doen en de overstap naar elektriciteit sneller verloopt.
De plannen zullen de komende tijd onderwerp zijn van veel politiek debat. Nu al is duidelijk dat zo’n tien EU-landen gaan proberen een blokkerende minderheid te vormen omdat zij meer concessies voor het bedrijfsleven willen. Daartegenover staat dat enkele industrielanden vinden dat vastgehouden moet worden aan de huidige milieu- en klimaatregels van de EU.
Voorstanders van de ETS-verruiming zien de combinatie van klimaatmaatregelen en industriële ondersteuning als een manier om de energietransitie te versnellen zonder de concurrentiekracht van Europese bedrijven verder onder druk te zetten. Tegelijk klinkt er kritiek van organisaties die vrezen dat ruimere emissierechten de prikkel om de uitstoot snel terug te dringen juist kunnen verzwakken.