Het roer moet drastisch om als de Europese Unie over dertig jaar klimaatneutraal wil zijn. Er zijn ingrijpende maatregelen nodig in de landbouw, de industrie en transport- en energiesector. En dan moet de CO2-luchtvervuiling ook nog méér worden verminderd dan nu al in het VN-Klimaatverdrag is afgesproken.
Die omschakeling komst minstens 1000 miljard euro, dat moet worden gemobiliseerd door de Europese Investeringsbank (EIB) en private investeringen. De transitie mag niet ten koste gaan van kwetsbare landen en burgers. Daarom komt er de komende zes jaar 100 miljard euro subsidie.
Dat is de kern van de ‘Green Deal’ van de Europese Commissie die door voorzitter Ursula von der Leyen en vicevoorzitter Frans Timmermans in Brussel is gepresenteerd. Maar nu al is duidelijk dat er nog lang geen overeenstemming over is. Eigenlijk wordt ee groot deel van de Europese economie en industrie geconfronteerd met allerlei nieuwe milieuregels.
De Europese leiders zullen vandaag op hun top in Brussel al over de voorstellen praten. En nu al weigeren Polen, Hongarije en Tsjechië zich vast te leggen op klimaatneutraliteit in 2050. Dat heeft vooral te maken met de kolenindustrie in die landen. De EU wil eigenlijk alle kolenmijnen zo snel mogelijk sluiten. En de internationale milieubeweging zegt in een eerste reactie de Green Deal niet ‘niet groen genoeg’ te vinden.
In het voorjaar wil de Europese Commissie de eerste wetsvoorstellen indienen. ‘Binnen de eerste honderd dagen’, zei Frans Timmermans eerder. De plannen variëren van herbebossing en verduurzaming van woningen op grote schaal, een schone staalproductie en een verbod op chemische bestrijdingsmiddelen in de landbouw.
Voor burgers en bedrijven zullen de voorstellen grote gevolgen hebben. Timmermans en zijn kabinetschef, oud-PvdA-leider Diederik Samson, pleiten voor een Europese kilometerheffing en strengere eisen tegen uitlaatgassen. Als rekeningrijden in de Nederlandse politiek nog steeds niet haalbaar is, doen we het toch gewoon via Brussel, moeten sommigen gedachten hebben…
De lucht- en scheepvaart moeten net als andere transportsectoren belasting gaan betalen op fossiele brandstoffen. De commissie wil driekwart van het wegtransport verplaatsen naar het spoor en de waterwegen. Ze stelt ook ‘groene havens’ voor waar ‘vieze’ schepen niet welkom zijn.
Er moet ook een importheffing komen op producten van vervuilende bedrijven van landen buiten de EU. In toekomstige vrijhandelsverdragen wil Brussel bepalingen over milieu en klimaat opnemen, zoals nu over bijvoorbeeld mensenrechten. Ook wil Timmermans maatregelen treffen om het ecosysteem en de biodiversiteit in de EU te beschermen.