Onder druk van boerenprotesten en verkiezingsdruk in buurland Polen wil Brussel de tariefvrije toegang beperken en opnieuw invoerquota instellen voor bepaalde producten. De Europese Commissie krijgt van de EU-landen groen licht om per 6 juni de eerder opgeheven douaneheffingen opnieuw in te voeren.
Het gaat vooral om landbouwproducten als kip, eieren, suiker, maïs en haver. Deze waren sinds 2022 vrijgesteld van invoerheffingen, maar stuiten op weerstand binnen de EU, met name in buurlanden van Oekraïne.
Met name Poolse, Roemeense en Slowaakse boeren protesteren al langer tegen de toestroom van goedkope Oekraïense producten. Toch blijft Brussel ook een diplomatiek pad bewandelen. De Europese Commissie houdt de deur open voor het sluiten van een nieuw handelsverdrag met Oekraïne. Dat zou vooruitlopen op een mogelijk EU-lidmaatschap van het land en de weg vrijmaken voor nauwere economische samenwerking.
In dat kader wordt volgens meerdere bronnen rekening gehouden met nieuwe afspraken binnen enkele weken. Daar zou men mee willen wachten tot na de tweede ronde van de Poolse presidentsverkiezingen, begin juni, vanwege de gevoeligheid van het onderwerp onder Poolse kiezers.
Op het Poolse platteland is veel weerstand tegen de pro-Europese en pro-Oekraïense koers van de regering-Tusk. De toestroom van Oekraïense landbouwproducten heeft daar geleid tot spanningen, blokkades en scherpe politieke verdeeldheid. De regering wil met de EU-afspraken de sociale onrust temperen.
Hoewel Oekraïne de EU-besluiten betreurt, blijft het land afhankelijk van Europese exportkanalen. De Oekraïense regering heeft formeel protest aangetekend en blijft pleiten voor uitzonderingen of compenserende maatregelen. Vooralsnog lijkt de EU echter vastberaden om het voordelige handelsregime terug te draaien.