Advocaat-generaal Athanasios Rantos adviseert het Hof van Justitie om een ingesteld beroep van de Europese Commissie af te wijzen. Daarmee schaart hij zich achter een eerdere uitspraak van het Gerecht, dat oordeelde dat de Europese Commissie onvoldoende toegang had gegeven tot documenten rond de aankoop van vaccins.
Farmaceuten
De zaak draait om de contracten die de Europese Commissie in 2020 en 2021 sloot met verscheidene farmaceutische bedrijven voor de levering van vaccins aan de EU-landen. Europarlementariërs en burgers vroegen om inzage in documenten die duidelijk moesten maken hoe deze overeenkomsten tot stand waren gekomen.
Volgens de EU-Commissarissen konden bepaalde gegevens niet openbaar worden gemaakt vanwege privacyredenen en de bescherming van commerciële belangen. Daarom werden sommige documenten gedeeltelijk vrijgegeven, waarbij namen van betrokken onderhandelaars en delen van contracten onleesbaar waren gemaakt.
Promotion
Niet geheim
De advocaat-generaal vindt echter dat de Europese Commissie onvoldoende heeft aangetoond waarom die informatie geheim moest blijven. Volgens de juridisch adviseur maakt de beperkte openbaarmaking het moeilijk om te controleren hoe de onderhandelingen zijn verlopen en of daarbij sprake was van mogelijke belangenconflicten.
Een belangrijk discussiepunt betreft de identiteit van medewerkers die namens de Europese Unie bij de contractonderhandelingen waren betrokken. De Commissie stelde dat openbaarmaking van hun namen risico’s kon meebrengen. Tegenstanders vinden juist dat openheid noodzakelijk is om het publieke vertrouwen te versterken.
Vaag
Ook verschillende contractuele bepalingen bleven buiten het zicht van het publiek. Volgens de advocaat-generaal heeft de Commissie onvoldoende onderbouwd waarom openbaarmaking van die passages de commerciële belangen van farmaceutische bedrijven zou schaden.
Pfitzergate
De zaak staat niet op zichzelf. De discussie over openheid rond de aankoop van vaccins speelde ook in een andere juridische procedure, waarin het Gerecht vorig jaar oordeelde dat de Europese Commissie de sms-berichten tussen Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en de topman van Pfizer niet zonder meer buiten beschouwing had mogen laten.
Die zaak, bekend geworden als Pfizergate, draaide eveneens om de vraag hoeveel inzicht het publiek moet krijgen in de totstandkoming van de Europese vaccinaankopen tijdens de coronapandemie.
Niet-bindend
Het advies van de advocaat-generaal is niet bindend, maar wordt vaak opgevolgd door het Hof van Justitie. Een definitieve uitspraak moet nog volgen. Als het Hof het advies overneemt, betekent dat opnieuw een tegenslag voor de Europese Commissie in een zaak die draait om openheid en publieke controle op de Europese vaccinaankopen tijdens de coronapandemie.