De EU importeert jaarlijks landbouw- en voedingsproducten ter waarde van ongeveer 160 miljard euro. Met de nieuwe controles wil de Brussel ervoor zorgen dat al deze producten voldoen aan de Europese regels.
Daarmee hoopt de EU kennelijk de onzekerheid bij Europese boeren weg te nemen over mogelijke gevolgen van het vrijhandelsverdrag met de Zuid-Amerikaanse Mercosur-landen. Zij vrezen een toestroom van goedkopere voedselproducten die zijn gekweekt en gefokt met behulp van chemische middelen die EU-boeren niet mogen gebruiken.
Volgens de Europese Commissie zijn de maatregelen niet gericht tegen specifieke landen of regio’s. De aanscherping geldt voor alle handelspartners, zo zeggen ze. De Commissie benadrukt echter dat de strengere controles losstaan van die debatten over Mercosur.
De aanscherping van de controles geldt zowel aan de buitengrenzen van de Unie als in exporterende landen zelf. De Europese Commissie wil de komende twee jaar vijftig procent meer onderzoeken uitvoeren bij exporterende landen, om te controleren of productie en verwerking voldoen aan Europese normen.
Daarnaast worden de controles binnen de EU uitgebreid. Het aantal audits bij Europese grenscontroleposten, vooral in havens, wordt met 33 procent verhoogd. Daarmee wil de Commissie nagaan of de douane in de EU-zeehavens de verplichte controles correct uitvoert en, waar nodig, ingrijpen.
Om dat te stroomlijnen richt de Commissie een speciale taskforce op. Ook wordt geïnvesteerd in extra expertise. Ongeveer vijfhonderd medewerkers van nationale autoriteiten krijgen opleiding op het gebied van officiële controles. Die trainingen richten zich op het herkennen van verboden stoffen en op de juiste procedures bij overtredingen.
De maatregelen zijn aangekondigd door de Europese commissaris voor Gezondheid en Dierenwelzijn, Olivér Várhelyi. Hij deed dat na overleg met verschillende betrokken partijen. Volgens de Europese Commissie is dit overleg een vast onderdeel van de voorbereiding van de aangescherpte aanpak.