Volgens de donderdag gepresenteerde routekaart moet de EU tegen 2030 beschikken over een volledig operationele verdedigingsstructuur. De prioriteit ligt bij vier projecten: het Europese dronedefensie-initiatief, de bescherming van de oostgrens, de ontwikkeling van een luchtafweersysteem en een ruimteschild.
De Europese Commissie stelt dat samenwerking en gezamenlijke investeringen noodzakelijk zijn om versnippering, hoge kosten en incompatibele systemen te voorkomen. Tegen eind 2027 moet veertig procent van de defensie-aankopen via gezamenlijke Europese contracten verlopen. Dat aandeel ligt momenteel nog onder de twintig procent.
De plannen worden volledig afgestemd met de NAVO. EU-functionarissen benadrukken dat de EU haar defensie-inspanningen niet ziet als concurrentie, maar als aanvulling op de bestaande NAVO-structuren. Beide organisaties willen zo veel mogelijk op één lijn zitten om dubbel werk te vermijden en interoperabiliteit te garanderen.
EU-commissarissen Kaja Kallas, Andrius Kubilius en voorzitter Ursula von der Leyen riepen op tot haast. Zij waarschuwen dat de Russische dreiging aanhoudt, ook als de oorlog in Oekraïne eindigt, en dat Europa zichzelf moet kunnen verdedigen bij de steeds meer verminderde Amerikaanse betrokkenheid.
De Europese Commissie wil afschrikking bereiken door snelle ontwikkeling en productie van nieuwe wapensystemen. Rusland en Wit-Rusland worden in het plan expliciet genoemd als de grootste bedreigingen. De bouw van een effectieve drone- en raketverdediging moet het Europese luchtruim veiliger maken.
Voor de uitvoering stelt de Commissie een financieel kader van 150 miljard euro aan leningen beschikbaar. Het grootste deel van de uitgaven moet echter uit nationale defensiebegrotingen komen, waarvoor de Commissie tijdelijk meer budgettaire ruimte biedt via speciale ontsnappingsclausules.
De bescherming van de oostgrens krijgt prioriteit naast het drone-defensieproject. Dit programma, aangeduid als Eastern Flank Watch, moet de land-, zee- en luchtbewaking versterken. De eerste capaciteit wordt eind volgend jaar verwacht, volledige operationele inzet in 2028.
De 27 EU-landen behouden de zeggenschap over wat er wordt ontwikkeld, ingekocht en uitgevoerd. De Europese Commissie coördineert de voortgang en controleert jaarlijks of de afgesproken doelen worden gehaald. De regeringsleiders bespreken het nu gelanceerde plan volgende week tijdens een top in Brussel.