Zo is al bekend dat het terugdringen van PFAS en andere ‘eeuwige chemicaliën’ vooralsnog beperkt blijft tot ‘meer en betere controle’ door de individuele EU-landen, en dat er van een (Europees) PFAS-verbod voorlopig geen sprake zal zijn. Over het reinigen van vervuilde (bodem-)locaties en het daaraan laten meebetalen door de vervuilende bedrijven bestaat nog geen enkele duidelijkheid.
De Europese aanpak van de waterkwaliteit staat al langer onder druk. Nieuwe regels moeten zorgen voor schoner drink- en oppervlaktewater, maar botsen op praktische en politieke uitdagingen. Een belangrijk onderdeel is het beter meten en controleren van vervuiling. De EU-landen moeten vaker en systematischer gegevens verzamelen en delen. Dat moet meer inzicht geven in de omvang van het probleem.
Vooral stoffen die moeilijk afbreekbaar zijn, spelen een centrale rol. Deze blijven lang aanwezig in het milieu en stapelen zich op in organismen. Dat maakt ze lastig te verwijderen en zijn daarmee een blijvende zorg voor de waterkwaliteit.
Promotion
Brandweerschuim
Vorige week bracht Commissaris Roswall samen met de Nederlandse onderminister Annet Bertram (CDA) een werkbezoek aan een brandweer-oefenlocatie op de voormalige militaire vliegbasis Soesterberg. Daar is tientallen jaren door brandweerkorpsen geoefend met schuim en blusmiddelen met PFAS, dat nu tot op een diepte van ruim 10 meter in de grond zit.
Sanering
De sanering van dat ‘chemisch afval’ op die plek zal vele tientallen miljoenen euro’s kosten, waarvan de techniek overigens nog maar in de kinderschoenen staat. Op dat voormalige vliegveld wordt nu een woonwijk ontwikkeld, maar de miljoenen-kostende sanering doorberekenen in de woningprijs zou die woningen onbetaalbaar maken.
In de discussie klinkt ook dat strengere bronmaatregelen effectiever kunnen zijn. Zo wordt gewezen op het beperken of stoppen van de productie van bepaalde stoffen. Een productieverbod voorkomt vervuiling. Die aanpak maakt echter geen deel uit van de kern van het huidige Europese beleid.
Vervuiler betaalt ?
Hoewel het doel van schoner water breed wordt gedeeld, lopen de standpunten uiteen over verantwoordelijkheden en de manier waarop maatregelen moeten worden ingevoerd. De vraag is of ook hier ‘de vervuiler betaalt’; of dat de kosten van de bodemsanering moeten worden opgehoest door de chemische en farmaceutische bedrijven.
Ook spelen vragen over technische gegevens een rol. Verschillen in meetmethoden en rapportages zorgen voor onzekerheid over de omvang van vervuiling en de bijdrage van verschillende sectoren. Het bedrijfsleven hanteert andere cijfers dan de beleidsmakers en EU-politici in Brussel.
De herziening van de regels maakt deel uit van een bredere aanpak van de strijd tegen watervervuiling. Daarbij gaat het niet alleen om één type stof, maar om een geheel van vervuilers die samen de kwaliteit van Europees water onder druk zetten. Ook het gebruik van chemicaliën in de landbouw speelt (nog steeds) een grote rol.