De financiële steun aan die vijf EU-landen is bedoeld als compensatie voor de last die hun landbouwsector heeft van de invoer-vrije import van Oekraïense granen. Afgelopen week bleek dat EU-voorzitter Ursula von der Leyen zich verzet tegen uitbetaling, terwijl Landbouwcommissaris Janusz Wojciechowski daar aan vasthield. Wojciechowski heeft daar zowel in zijn thuisland Polen als tijdens een informele EU-ministers vergadering in Oslo op aangedrongen.
Von der Leyen wil eerst onderzoeken of Polen zich houdt aan de afspraken met betrekking tot de steun van 100 miljoen euro voor de landbouwsector in de getroffen landen. De vijf landen zouden ophouden met grensblokkades als de EU zelf een ‘officieel’ tijdelijk exportverbod voor Oekraïens graan zou instellen. Dat heeft de EU gedaan, maar desondanks gaan boze Poolse boeren door met hun grensblokkades.
De financiële steun is een belangrijk onderwerp geworden in de campagne voor de Poolse parlementsverkiezingen, later dit jaar. De regerende PiS-partij, waarvan EU-commissaris Wojciechowski lid is, probeert de afgenomen kiezerssteun op het Poolse platteland terug te winnen. De uitbetaling van de steun uit het EU-landbouw noodfonds kan een cruciale rol spelen in deze verkiezingen.
Verscheidene EU-landen, waaronder Nederland, hebben bij de Europese Commissie aangedrongen op meer duidelijkheid over het akkoord met de vijf landen. Zij willen een nadere toelichting en garanties dat de grensblokkades zullen stoppen in ruil voor de steun. Commissaris Wojciechowski heeft geprobeerd de EU-landen gerust te stellen door te verklaren dat het resterende bedrag aan de overige 22 EU-landen zal worden uitbetaald.
Deze kwestie heeft niet alleen nationale en regionale gevolgen, maar ook bredere implicaties binnen de Europese Unie. Wojciechowski moest afgelopen week zelfs in een officiële EU-persverklaring Poolse persberichten tegenspreken dat hij Von der Leyen ergens van ‘beschuldigde’.
De Europese Commissie heeft nog geen officiële verklaring afgegeven over het mogelijke besluit dat maandag genomen zal worden. De verwachting is dat er verdere discussies en onderhandelingen zullen plaatsvinden voordat er een definitieve beslissing wordt genomen, mogelijk mede in afwachting van de EU-Landbouwraad, eind deze maand in Brussel.