In een uitgelekte versie (dat woensdag wordt gepresenteerd), wordt het aan de EU-landen overgelaten om zelf te bepalen wanneer en hoe ze bodemmonsters nemen. Ook wordt er geen gekwantificeerde doelstelling over bodemgezondheid vastgesteld. Daarmee negeert Brussel een in maart gepubliceerde oproep van natuurgroepen en een aantal internationale bedrijven om wel bindende doelen te stellen om bodemerosie en vervuiling te voorkomen.
De EU kent al heel lang wetten voor lucht- en waterkwaliteit, maar nog niet voor de bodem. Volgens eerdere EU-rapporten is 60 tot 70 procent van de bodem niet gezond en is onderhevig aan erosie, verdichting, verontreiniging en verzilting. Het Europees Milieuagentschap schat dat 2,8 miljoen locaties vervuilde grond hebben. De hoeveelheid landbouwgrond per persoon in de EU is in de afgelopen 50 jaar gehalveerd, aldus het document.
Een eerder wetsvoorstel uit 2010 mislukte vanwege tegenstand van lidstaten, waaronder Duitsland en Frankrijk. Tegenstanders zeiden toen dat de Europese Commissie haar bevoegdheden overschreed. Als onderdeel van de Klimaat- en Green Dealplannen is de nieuwe schonegrond-regeling eind 2021 aangekondigd.
Het Nederlandse kabinet liet destijds in een eerste reactie weten dat er aanzienlijke verschillen bestaan tussen de EU-landen en regio’s in bodemtoestand, bodemgebruik, de interactie in bodem-sediment-water-systemen. Het kabinet bepleitte voldoende ruimte voor nationale vertaling van Europese doelen, hetgeen kennelijk nu in de nieuwe regeling wordt opgenomen.
Paul Polman, de voormalige topman van Unilever die nu campagne voert voor milieukwesties, zei tegen de Financial Times dat ook hij hoopt dat er “scherpere doelen” worden ontwikkeld, maar dat die “zeer locatie- en gewasspecifiek” zouden moeten zijn.
Oud-staatssecretaris Stientje van Veldhoven, die nu vice-president van de Europese afdeling van het World Resources Institute is, zei dat “een goede bodemgezondheid essentieel is om de koolstofemissies te verminderen” en dat “ambitieuze uitvoering” van de maatregelen door EU-landen “de sleutel” zou zijn. Ze was eerder ook internationaal diplomaat, vertegenwoordigde Nederland in de Europese Unie en werkte aan EU-milieuonderzoeken..