Uniform Europees landbouwbeleid steeds meer ‘voor elk land wat wils’

Er zijn grote verschillen in de manier waarop de 27 EU-landen omgaan met het nieuwe Europese gemeenschappelijke landbouwbeleid (GLB). Uit een eerste overzicht van Landbouwcommissaris Janusz Wojciechowski blijkt dat de lidstaten er heel verschillende invullingen aan geven in hun nationale strategische plannen (nsp’s).

Zo hebben ze bij elkaar 250 verschillende eco-schemes samengesteld om boeren subsidie te kunnen geven voor allerlei vormen van natuurbehoud.

Het eerste overzicht is samengesteld op basis van 19 nationale plannen die tot nu toe door de Europese Commissie zijn beoordeeld. De rest is wel binnen, maar zijn nog niet beoordeeld. In het overzicht worden geen landen bij name genoemd, zodat een echte vergelijking van de Nederlandse situatie met andere landen (nog) niet mogelijk is.

Bovendien zal de Russische oorlog tegen Oekraïne veel van de ingediende plannen overhoop kunnen gooien, zei Wojciechowski. Veel onderdelen van het GLB 2023-2027 zullen opnieuw beoordeeld moeten worden, maar de Green Deal en van-boer-tot-bord zullen niet worden afgezwakt of herzien. 

Uit de eerste inventarisatie valt af te leiden dat er eigenlijk niet langer sprake is van een uniform ‘gemeenschappelijk’ Europees landbouwbeleid, maar van nationale plannen die hetzelfde proberen te bereiken maar op verschillende manieren.

Voor de ontwikkeling van het platteland wordt door de meeste landen weinig tot niets uitgetrokken, en zal volgens Wojciechowski extra geld moeten worden weggehaald bij de al bestaande cohesiefondsen.

Commissaris Wojciechowski toonde zich optimistisch ‘dat er al zoveel op papier staat’, maar uitte verhuld ook kritiek ‘dat er nog veel ruimte is voor verbetering’ en ‘dat veel landen nog concrete aantallen en cijfers moeten noemen’.

Ook betreurde hij dat er – volgens hem – zo weinig aandacht is voor het stimuleren van jonge agrariërs. Voor dierenwelzijn en het gefaseerd afbouwen van het aantal kooien is ook weinig aandacht. Hij zei dat hij in zijn beoordelingsbrieven (observation letters) daar eind deze maand op zal ingaan.

Ook zegt de LNV-commissaris dat er tot nu toe weinig aandacht wordt besteed aan milieu- en natuurbescherming, en dat de meeste landen daarmee achterblijven. BIj het omschakelen naar ‘meer bio’ erkende Wojciechowski dat het vertrekpunt per land nogal verschilt, en dat daar rekening mee zal worden gehouden. Zo’n soepele beoordeling bracht hij eerder al voor Nederland ter sprake.

Hoewel verscheidene landen daar opnieuw tegen protesteerden, is Wojciechowski van plan al zijn nationale beoordelingsbrieven openbaar te maken, zodat de boeren in alle EU-landen zelf kunnen zien hoe er in andere EU-landen met het GLB wordt omgegaan.

Vooral de Midden-Europese Visegrad-landen liggen nog dwars: zij vinden dat de Europese Commissie op sommige onderdelen buiten z’n juridische boekje gaat. Bovendien vinden ze dat Brussel niets over hun ‘nationale’ plannen te zeggen heeft.

Verscheidene landen zijn het daar eigenlijk wel een beetje mee eens, maar willen het niet op een confrontatie laten aankomen. Wojciechowski zei dat dwarsliggers het risico lopen dat ze naast EU-subsidies gaan grijpen.