EU-Hof geeft Catalaanse politici beetje gelijk: waren wél verkozen

Foto door Toimetaja tõlkebüroo op Unsplash

De advocaat-generaal van het Europees Hof van Justitie vindt dat het Europees Parlement na de uitslag van de Europese verkiezingen in mei de Catalaanse politicus Oriol Junqueras gewoon had kunnen toelaten als nieuw Europarlementariër. De belangrijkste juridisch adviseur van het Hof wijst erop dat het uitsluitend de kiezers zijn die bepalen of iemand wel of niet wordt gekozen. En dat het Europarlement over z’n eigen procedures gaat.

Junqueras is één van de voorlieden van de Catalaanse afscheidingsbeweging die eerder in Catalonië een referendum over onafhankelijkheid had georganiseerd, en de provincie van Spanje had afgescheiden. Madrid verwerpt die claim en zegt dat de Catalaanse nationalisten in strijd met de grondwet handelen.

Junqueras, die verkozen werd, mocht van Spanje de gevangenis niet verlaten om in Madrid een nationale eed af te leggen. Daarom had Madrid hem ook niet op de lijst van gekozen Spaanse Europolitici gezet, en hij kon daardoor ook zijn zetel in Straatsburg innemen. Maar het is enkel de kiezer die bepaalt of iemand Europees parlementslid wordt, en niet de lidstaat, zegt de advocaat-generaal van het Europese Hof nu.

Ook de al eerder naar België gevluchte ex-premier Carles Puigdemont en de Catalaanse minister Toni Comin, die allebei verkozen werden, legden de door Madrid gevraagde eed niet af. Als ze naar Madrid waren gevlogen, zouden ze bij aankomst meteen opgepakt zijn. Daardoor hebben ook zij (nog?) geen zitting in het parlement.

De advocaat-generaal van het Europese Hof van Justitie geeft Junqueras nu alvast gelijk. Zitting in het parlement kan niet afhankelijk worden gesteld van het vervullen van enige formaliteit daarna, zoals het afleggen van een eed. Volgens de hoge adviseur van het Hof moet het parlement zelf oordelen over de voorrechten en immuniteit van een van zijn leden.

Het Hof neemt het juridisch advies van de advocaat-generaal meestal over, maar niet altijd. Het hof erkent wel dat Junqueras intussen (ná de verkiezingen !) veroordeeld is en behalve een gevangenisstraf van 13 jaar moet uitzitten ook gedurende die tijd uit zijn burgerrechten is ontzet. Daardoor geldt zijn immuniteit op dit moment niet meer.

De advocaat-generaal sprak zich enkel uit over de kwestie-Junqueras en niet over de zaak die Puigdemont en Comin hebben aangespannen. Het Gerecht heeft eerder geoordeeld dat lidstaten verantwoordelijk zijn voor de organisatie van de Europese verkiezingen in hun land, maar niet voor de totaaluitslag.

Spanje mocht volgens het advies wel een nationale eed van de politici eisen, maar het stelt ook dat het parlement niet verplicht kon worden om Puigdemont en Comin op te nemen. Dat beslist het parlement zelf. Tegen die afwijzing zijn ze in beroep gegaan, een uitspraak moet nog volgen.

Het advies van de advocaat-generaal wordt door veel voorstanders van de Catalaanse autonomie uitgelegd als een eerste juridische overwinning in hun strijd om de nu nog onbezette Catalaanse zetels in het Europees Parlement. Anderen wijzen er op dat het Hof ook kan afwijken van het advies.