EU vraagt Hof van Justitie om snelle uitspraak over Poolse rechtspraak

Foto door Sebastian Pichler op Unsplash

De Europese Commissie spant opnieuw een strafprocedure aan tegen Polen omdat Warschau zich niet houdt aan Europese regels voor onafhankelijke rechtspraak. Als het Europees Hof van Justitie het verzoek inwilligt, dan moet Polen de tuchtkamer onder dreiging van een flinke dwangsom op non-actief stellen.

In Polen mogen de vonnissen van rechters sinds een aantal jaren door een zogeheten tuchtkamer getoetst worden op ‘ethisch gedrag’. Het Europees Hof van Justitie liet Polen in november al weten dat dit in strijd is met de Europese regels en de onafhankelijkheid van de rechtsstaat ondermijnt. Deze waarschuwing legde de Poolse regering naast zich neer, net als een hierop gebaseerd oordeel van het Poolse hooggerechtshof.

De Poolse tuchtkamer is één van vele juridische hervormingen die de Poolse nationalistische regeringspartij PiS sinds 2015 heeft doorgevoerd. De tuchtkamer kan rechters boetes opleggen, laten degraderen of ontslaan. Bij het Europees Hof loopt momenteel al een rechtszaak tegen Polen, die is aangespannen door de Europese Commissie.

Om eventuele schadelijke activiteiten voor die tijd te beperken, is het mogelijk een ‘interim-maatregel’ aan te vragen bij het Hof, zoals Commissievoorzitter Von der Leyen nu gedaan heeft. Bij een interim-maatregel zou Polen de werkzaamheden van de tuchtkamer moeten staken in afwachting van de definitieve uitspraak van het Europees Hof. Mocht Polen zich hier niet aan houden, dan hangt het land een dwangsom boven het hoofd.

Twee keer eerder heeft het Hof met succes een interim-maatregel tegen Polen afgevaardigd. Een keer om de kap van het oerbos te stoppen en een andere keer om een pensioenwet voor rechters terug te draaien.

Het opleggen van een boete (of het inhouden van EU-subsidies) via de Artikel 7-procedure is het zwaarste middel dat de EU kan inzetten. Dat kan zelfs ertoe leiden dat Polen zijn stemrecht in de EU-ministerraden verliest. Deze procedure loopt al ruim twee jaar. Die procedure gaat over de kwaliteit van je rechtsstaat en democratie en kan bijna eindeloos doorgaan. Het nemen van maatregelen via artikel 7 ligt politiek gevoelig.

Het Hof in Luxemburg kan hier al over enkele dagen een besluit nemen.