De Europese leiders bereiden een constructie voor waarbij bevroren Russische activa niet worden ‘geconfisqueerd’, maar dienen als ‘onderpand voor leningen’ aan Oekraïne. Kyiv zou de bedragen later moeten terugbetalen als Moskou meewerkt aan schadevergoedingen. Deze formulering moet juridische problemen en economische repercussies in het internationale betalingsverkeer vermijden.
Het gaat om een bedrag tussen de 140 en 210 miljard euro aan Russisch geld. De Europese Commissie zou obligaties kunnen uitgeven, waarbij de Russische tegoeden als onderpand dienen. Verscheidene EU-landen tonen zich bereid dit model te steunen, mits het geld vooral naar Defensie gaat. Hongarije vecht het plan echter aan bij het Europese Hof, omdat het zich gepasseerd voelt bij eerdere stemmingen.
Naast de financiering staat uitbreiding van de militaire steun centraal. Er is een akkoord bereikt om twee miljard euro uit te trekken voor drones voor Oekraïne. Die moeten bijdragen aan een grootschalige verdedigingsmuur langs de oostgrens van de Unie, gericht op bescherming tegen Russische aanvallen.
Het idee van een “drone-muur” wint terrein in Brussel en in verscheidene EU-landen. De muur zou worden opgebouwd uit detectie- en afweersystemen en moet het luchtruim beter beveiligen. Hiermee wil de EU laten zien dat de steun aan Oekraïne zich niet beperkt tot financiële pakketten, maar ook tastbare militaire versterking inhoudt.
Een ander twistpunt betreft de in voorbereiding zijnde toetreding van Oekraïne tot de Europese Unie. Tot nu toe konden landen als Hongarije en Slovakije dit proces blokkeren met een veto. Nu ligt er een voorstel op tafel om de procedure te wijzigen: een gekwalificeerde meerderheid kan beslissen om besprekingen ‘per hoofdstuk’ tevoeren, terwijl voor een definitief eindverslag (op een veel later moment) unanimiteit blijft gelden.
Met dit model wordt de macht van afzonderlijke lidstaten beperkt, maar blijft hun eindbeslissing intact. Voorstanders zien dit als een evenwichtige manier om de dynamiek te behouden zonder de belangen van alle landen te negeren. Tegenstanders vrezen juist een uitholling van nationale soevereiniteit.
De informele bijeenkomst van EU-leiders in Kopenhagen vormt de opmaat naar de top van eind oktober, waar formele besluiten worden verwacht. Het succes van de top hangt af van de vraag of de komende weken compromissen kunnen worden gevonden.
Mocht overeenstemming worden bereikt, dan zou de EU een belangrijke stap zetten in haar steun aan Oekraïne: niet alleen financieel en militair, maar ook institutioneel door de toetredingsprocedure te versnellen.