Het Ierse EU-voorzitterschap heeft een herziene begroting van 1,83 biljoen euro voorgesteld voor de periode 2028–2034. Dat is 8 procent minder dan de bijna 2 biljoen euro die de Europese Commissie oorspronkelijk wilde. Ierland probeert daarmee een compromis te bereiken tussen landen die fors willen besparen en regeringen die bestaande subsidies willen beschermen.
Minder of meer
Zes ‘zuinige’ landen vinden die verlaging onvoldoende. De Duitse bondskanselier Friedrich Merz noemt het voorstel geen basis voor overeenstemming. Ook de Nederlandse minister van Financiën Eelco Heinen betwijfelt of nog dit jaar een akkoord mogelijk is. De zes landen willen honderden miljarden euro's méér besparen.
Daartegenover staan zeventien landen, aangevoerd door Italië, Spanje en Polen, die zich verzetten tegen ingrijpende kortingen op landbouwsubsidies en regionale steun. Ierland komt deze groep tegemoet door die subsidies slechts 3 procent te verlagen, aanzienlijk minder dan andere begrotingsonderdelen. Maar de agrarische organisaties hebben ook die beperkte bezuiniging resoluut afgewezen.
Promotion
Economie
De zwaarste bezuinigingen treffen de programma's waarmee de EU haar economie wil versterken. Amper twee jaar geleden werden in EU-kringen de voorstellen van oud-EU-voorzitter Draghi nog bejubeld om nu ‘eindelijk eens te gaan investeren in een versterkte moderne Europese economie’.
Het Europees Fonds voor Concurrentievermogen, inclusief onderzoek, krijgt ongeveer 362 miljard euro, tegen oorspronkelijk 409 miljard. Ook de internationale samenwerking wordt flink verminderd. De uitgaven voor het Europese bestuur dalen met bijna 9 procent.
Prioriteiten
De nieuwe bezuinigingsvoorstellen scheppen nieuwe tegenstellingen. Juist de zuinige landen willen meer geld beschikbaar stellen voor Defensie, veiligheid, onderzoek en een sterkere Europese industrie. Ierland probeert deze nieuwe prioriteiten te combineren met bestaande steun aan boeren en regio's, maar krijgt daardoor kritiek uit verschillende richtingen.
Ook het Europees Parlement verzet zich tegen de bezuinigingen. Europarlementariërs willen juist ongeveer 10 procent meer uitgeven dan de Europese Commissie heeft voorgesteld. Zij waarschuwen dat verdere kortingen de mogelijkheden beperken om te investeren in veiligheid, economische ontwikkeling en andere Europese prioriteiten.
Belastingen
Daarnaast bestaat onenigheid over de financiering. Ierland stelt nieuwe Europese heffingen voor die jaarlijks ongeveer 55 miljard euro moeten opleveren. Daarbij gaat het onder meer om bedrijven, tabak, elektronisch afval en COâ‚‚-uitstoot. Het Europees Parlement wil daarnaast een Europese belasting op digitale diensten, online gokken en cryptowinsten op internet.
De regeringsleiders bespreken het Ierse voorstel op 15 en 16 oktober, waarna de vakministers in de EU-Raden zich er in november over kunnen buigen. Ierland wil vóór eind december overeenstemming bereiken, voordat de uitkomsten van verkiezingen in Spanje, Frankrijk, Italië en Polen de onderhandelingen verder kunnen bemoeilijken. Alle 27 EU-landen moeten instemmen en ook het Europees Parlement moet zijn goedkeuring geven.