De regeringsleiders van de 27 EU-landen zijn er tijdens hun tweedaagse top in Brussel niet in geslaagd overeenstemming te bereiken over de Europese meerjarenbegroting voor 2028–2034. Een extra top op 26 november moet de impasse doorbreken.
Voorzitter António Costa van de Europese Raad moet dan met een aangepast voorstel komen. Hij gaat de komende weken met de Europese Commissie en afzonderlijke regeringen overleggen over mogelijke bezuinigingen en nieuwe inkomsten. Costa wil nog voor Kerstmis een akkoord bereiken, maar verscheidene regeringsleiders betwijfelen of dat haalbaar is.
Meer bezuinigen
Het huidige compromisvoorstel van het Ierse EU-voorzitterschap voorziet in ongeveer 160 miljard euro minder uitgaven dan de Europese Commissie oorspronkelijk had voorgesteld. Dat gaat Duitsland, Nederland, Oostenrijk, Zweden, Denemarken en Finland niet ver genoeg. Zij vinden dat de EU haar uitgaven verder moet beperken, omdat ook de nationale begrotingen onder grote financiële druk staan.
Promotion
Vooral de Duitse bondskanselier Friedrich Merz dringt aan op verdere besparingen. Hij vindt de voorgestelde Europese uitgaven te hoog en wil dat Brussel zich sterker concentreert op concurrentiekracht en Defensie. Daartegenover staan landen die juist willen voorkomen dat bestaande Europese steunprogramma's worden uitgekleed.
Een groep van zestien EU-landen verzet zich tegen vermindering van de landbouwsubsidies en de financiële steun aan armere regio's. Zij vrezen dat deze traditionele Europese uitgaven moeten inleveren om nieuwe (economische en militaire) prioriteiten te financieren. Daarmee botsen niet alleen de belangen van rijkere en armere lidstaten, maar ook verschillende opvattingen over de toekomstige taken van de EU.
Nieuwe belastingen
Raadsvoorzitter Costa probeert de tegenstellingen te overbruggen door nieuwe Europese inkomsten (lees: belastingen) voor te stellen. Daarbij wordt gedacht aan heffingen op tabak, elektronisch afval en COâ‚‚-uitstoot. Ook belastingen op grote technologiebedrijven, cryptovaluta en de gokindustrie worden genoemd. Met extra inkomsten zouden de nationale regeringen minder hoeven bij te dragen aan de gezamenlijke begroting.
Maar ook hierover bestaat grote verdeeldheid. Frankrijk beschouwt nieuwe Europese inkomsten als een noodzakelijke voorwaarde voor een begrotingsakkoord. Zweden twijfelt aan de voordelen en de Belgische premier Bart De Wever waarschuwt dat nieuwe belastingen geen wondermiddel zijn. Bovendien moeten alle 27 lidstaten afzonderlijk met zulke maatregelen instemmen.
Europarlement
Ook het Europees Parlement verzet zich tegen ingrijpende bezuinigingen. Parlementsvoorzitter Roberta Metsola vindt dat regeringsleiders niet voortdurend nieuwe Europese ambities kunnen formuleren en tegelijkertijd het benodigde geld verminderen. Zij waarschuwt vooral voor besparingen op Defensie, wetenschappelijk onderzoek, infrastructuur en bescherming tegen rampen. Zonder voldoende financiële middelen dreigt het Parlement de nieuwe begroting af te wijzen.
Verkiezingen
Commissievoorzitter Ursula von der Leyen waarschuwt bovendien dat het Ierse voorstel de financiële speelruimte voor onverwachte crises halveert. Volgens haar heeft de EU de afgelopen jaren juist geleerd hoe belangrijk dergelijke reserves zijn. De onderhandelingen worden verder bemoeilijkt door verkiezingen dit najaar in Spanje en volgend jaar in Frankrijk, Italië en Polen. Vooral de Franse president Emmanuel Macron dringt daarom aan op een akkoord vóór het einde van dit jaar.