De Verenigde Staten willen dat Europa deelneemt aan komende vredesonderhandelingen met Rusland en Oekraïne. Volgens Amerikaanse onderhandelaars komt er een Europese plaats aan tafel, maar Rusland heeft nog niet bevestigd dat het met die deelname instemt.
De Amerikaanse gezanten Witkoff en Kushner spraken donderdag in Moskou twee uur met de Russische president Poetin. Vervolgens reisden zij naar Dublin, waar zij de Oekraïense Volodymyr Zelensky bijpraatten over hun overleg. De volgende onderhandelingsronde wordt komende week in Abu Dhabi verwacht.
Vaste plaats
Zelensky dringt erop aan dat Europa een vaste plaats krijgt in het vredesproces. Volgens hem mogen afspraken over de toekomst van Oekraïne niet buiten de Europeanen om worden gemaakt. Hij blijft zich verzetten tegen het afstaan van Oekraïens grondgebied aan Rusland.
Maar op de Europese top in Dublin zijn de regeringsleiders nog verdeeld over de vraag wie namens Europa moet onderhandelen. De EU heeft nog geen gezamenlijke vertegenwoordiger aangewezen. Ook bestaat onduidelijkheid over diens bevoegdheden en over de betrokkenheid van Europese landen die geen EU-lid zijn.
Kallas en Costa
EU-buitenlandvertegenwoordiger Kaja Kallas en voorzitter van de Europese Raad António Costa beschouwen zichzelf als aangewezen kandidaten. Zij wijzen op de bestaande afspraken over hun vertegenwoordiging van Europa bij internationale veiligheidskwesties. Onder meer Estland steunt hun kandidatuur, terwijl Luxemburg vooral Costa naar voren schuift.
Drie of Vijf
Een alternatief is een delegatie van de grote Europese mogendheden. Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië zouden dan gezamenlijk onderhandelen, eventueel aangevuld met Italië en Polen. Daarmee zou ook het Verenigd Koninkrijk, dat geen EU-lid meer is maar militair een belangrijke rol speelt, rechtstreeks vertegenwoordigd zijn.
De inzet van de onderhandelingen reikt inmiddels verder dan beëindiging van de Russische oorlog tegen Oekraïne. Washington en Moskou willen ook spreken over de toekomstige veiligheidssituatie tussen Rusland en de rest van Europa. Daarbij komen de NAVO, militaire aanwezigheid en internationale veiligheidsgaranties aan de orde.
Garanties
Poetin wil beperkingen aan de verdere uitbreiding van de NAVO en verzet zich tegen de aanwezigheid van Europese militairen in Oekraïne na een vredesakkoord. Hij heeft gewaarschuwd dat zulke troepen door Rusland als militaire doelwitten zullen worden beschouwd.
Europese regeringen vrezen dat Washington en Moskou onderling afspraken maken die rechtstreeks ingrijpen in hun eigen defensiebeleid. Zij eisen daarom zeggenschap over iedere regeling die de toekomstige veiligheid van het continent bepaalt. Een belangrijk onderdeel daarvan zijn geloofwaardige veiligheidsgaranties voor Oekraïne, om te voorkomen dat Rusland na een bestand opnieuw Oekraïne aanvalt.
