Europese leiders praten op Rutte in: de EU-toekomst staat op het spel

European Ceremony of Honour for Dr. Helmut KOHL - Discussion between Emmanuel MACRON, President of the French Republic, on the left, and Angela MERKEL, German Federal Chancellor

De top van de Europese Unie zet de Nederlandse premier Mark Rutte onder druk om in te stemmen met de EU-meerjarenbegroting, en vooral met het corona herstelfonds. Nederland en drie andere ‘vrekkige’ landen willen dat een deel van de EU-steun wordt terugbetaald.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel en Europese Commissie-voorzitter Ursula von der Leyen zeiden op een gemeenschappelijke persconferentie dat haast geboden is bij het bezweren van de crisis. De EU-landen moeten verder kijken dan het eigen belang , liet Von der Leyen weten, zonder specifieke landen te benoemen.

Bij de start van het (roulerende) Duitse voorzitterschap van de EU zei kanselier Merkel dat de Unie aan de vooravond staat van de allergrootste crisis sinds de oprichting. Ze zei dat de corona pandemie en de te verwachten economische crisis juist aantonen dat landen moeten samenwerken, en zich niet moeten afzonderen.

De EU-regeringsleiders komen op 17 en 18 juli bijeen in Brussel, en hopen dan – na twee mislukte eerdere pogingen – tot overeenstemming te komen. Omdat Nederland door de EU-top wordt gezien als aanstichter en aanvoerder van ‘de vrekkige vier’, krijgt de Nederlandse premier maandagavond EU-president Charles Michel in Den Haag op bezoek. De voorzitter van de Europese Raad komt naar de ambtswoning van Rutte, het Catshuis, waar Michel ongetwijfeld op Rutte gaat inpraten.

De Franse president Emmanuel Macron was vorige week al bij Rutte op bezoek om over het fonds te praten. De liberalen Rutte, Macron en Michel, de sociaaldemocraat Sanchez en de christendemocraat Merkel vormden na de Europese verkiezingen het vijftal dat de nieuwe Europese Commissie van Ursula von der Leyen samensmeedde. Samen uit, samen thuis, zal Rutte onder de neus worden gewreven.

Na het gesprek met Michel moet Rutte donderdagavond in Berlijn voor een werkdiner opdraven bij bondskanselier Angela Merkel. Ze streeft ernaar om op de top op 17 en 18 juli tot overeenstemming komen. Ook over de meerjarenbegroting van de EU moeten de landen het eens worden. Merkel erkende eerder dit jaar dat Duitsland de komende jaren méér aan de EU-plannen zal moeten meebetalen.

Er zijn voor premier Rutte twee belangrijke randvoorwaarden. Ten eerste moet in de EU-begroting de korting op de Nederlandse afdracht in stand blijven. Ook moeten nieuwe plannen betaald worden door oude plannen weg te bezuinigen, hoewel Nederland voor Klimaatbeleid en Green Deal wel erkent dat er méér geld bíj moet. Ten tweede moeten de zuid-Europese EU-landen de afgesproken hervormingen doorzetten, als ze steun uit het coronafonds willen. Het gaat dan bijvoorbeeld om de pensioenen, belasting-inning en de arbeidsmarkt.

Rutte herhaalde vrijdag dat hij vindt dat er niet zo’n haast is bij het herstelfonds: nog geen enkel land heeft aanvragen ingediend. Er zijn zelfs nog geen echte berekeningen of cijfers over de ‘omvang van de schade’. Dat blijkt op z’n vroegst pas over enkele maanden, of volgend jaar. Een “absolute noodzaak” om tijdens de EU-top over twee weken tot een akkoord over het coronafonds te komen, ziet de minister-president niet. Hij zou wel willen dat het lukt, want “het scheelt een hoop gedoe en sfeerverslechtering misschien”.

Nederland staat in dat verzet niet alleen. Het verzet zich samen met Oostenrijk, Denemarken en Zweden tegen het plan van de Commissie voor het herstelfonds. De weerstand valt vooral verkeerd in Zuid-Europese landen, maar ook in Frankrijk, Duitsland en Polen.