Merkel moet komend half jaar over EU-koers veel knopen doorhakken

EP plenary session - Debate with German Chancellor Angela MERKEL, on the Future of Europe

Duitsland neemt op 1 juli het stokje van Kroatië over als halfjaarlijkse voorzitter van Raad van de Europese Unie. Daarmee krijgt bondskanselier Angela Merkel een aantal grote EU-kwesties af te handelen.

Tijdens het Duitse voorzitterschap zouden aanvankelijk vooral de Green Deal, de Brexit, de Europese meerjarenbegroting en het migratievraagstuk de belangrijkste thema’s zijn. Maar de coronapandemie vraagt zoveel aandacht dat de ambities moesten worden bijgesteld, inclusief de de financiering van het corona-mega-herstelfonds. De prioriteit ligt nu bij de coördinatie van de versoepeling van de maatregelen en bij het opvangen van de economische gevolgen van de pandemie.

Het is komend halfjaar aan Duitsland om alle Europese lidstaten op één lijn te krijgen. Vaak is gebleken dat de Europese Unie verre van eensgezind is. Maar de corona-crisis kon wel eens een breekijzer gaan worden. Want door de financiële noodzaak is nu ineens wel bespreekbaar dat de EU gezamenlijke schulden aangaat (hoewel dat niet zo genoemd mag worden), dat de EU belastingen mag gaan invoeren (hoewel dat anders genoemd moet worden), en dat er op een Toekomstconferentie nagedacht moet worden over nieuwe taken en bevoegdheden (hoewel nog bijna niemand dat hardop durf te zeggen). Merkel kondigde aan dat ze lessen wil trekken uit de coronacrisis en tot een gezamenlijke aanpak wil komen.

Zowel de Brexit-onderhandelingen als het meerjarig financieel kader moeten in het halfjaar dat Duitsland raadsvoorzitter is, worden afgerond. Het jaar 2020 geldt voor de Brexit als overgangsjaar, waarin alle afspraken over onder andere handelsverdragen moeten worden gemaakt. Toch lijkt de Britse premier Boris Johnson ondanks de omstandigheden niets te willen weten van een verlenging van de onderhandelingstermijn.

Een hoogtepunt van het Duitse voorzitterschap had de EU-China-top in Leipzig moeten worden. In eerste instantie was de verwachting dat het treffen in september als videoconferentie door zou gaan. Maar de top wordt verschoven, werd onlangs bekend. Naar wanneer is nog niet duidelijk. Voor Merkel is van groot belang dat Europa een uniforme houding weet te vinden tegenover China.

De wereld heeft ook ‘de sterke stem van Europa nodig om de menselijke waardigheid, democratie en vrijheid te beschermen’, zei Merkel bij dee presentatie van haar EU-plannen. De Conferentie over de toekomst van Europa zou een geschikt format kunnen zijn om hervormingsvoorstellen te bespreken, bijvoorbeeld op het gebied van het buitenlands en veiligheidsbeleid.