De Spaanse en Franse Landbouwministers Luis Planas en Marc Fesneau vinden dat de Europese Unie ‘autonoom moet worden’ op het gebied van kunstmestproductie. Zij zeggen dat gegarandeerd beschikbare kunstmest voor de landbouw absolute noodzaak is.
Omdat de gasprijzen de laatste tijd zo enorm zijn gestegen, hebben verscheidene chemieconcerns hun productie nagenoeg stilgelegd omdat steeds meer landbouwers het niet langer kunnen betalen.
Daar bovenop komt nu dat Rusland openlijk aan de EU heeft laten weten dat het gas-paradepaardje Nord Stream-2 niet in gebruik zal worden genomen. Bovendien zal Moskou de gaskraan alleen weer open draaien als het Westen ophoudt met de economische sancties. Daarmee raakt normalisering van de Europese gas-inkopen – en daarmee ook de kunstmestmarkt – verder buiten beeld.
De kunstmestfabrikanten zeggen dat er voor de komende maanden nog voldoende voorraden zijn, maar het is nog niet duidelijk hoe de EU-landen gaan voorzien in hun kunstmest en (aard-)gasbehoefte. Daarover wordt vrijdag in Brussel een ingelaste Energietop gehouden.
De Spaanse minister Planas zei vorige week dat hij vindt dat de EU het gebruik van chemicaliën in de landbouw pas kan verminderen als er alternatieven voor beschikbaar zijn. Hij reageerde daarmee niet op de nieuwe Russische dreigementen maar op de in juni gepresenteerde voedsel- en biodiversiteitsplannen van de Europese Commissie om gebruik van chemicaliën in de landbouw te halveren.
Die plannen van de Commissarissen Timmermans, Sinkevicius en Kyriakides staan dit najaar op de agenda’s van Europarlement en Ministerraden. Volgens de huidige planning moet dat in de loop van 2023 in een triloog-overleg worden vastgesteld. Daarmee komt het kunstmestdossier terecht op het bordje van minister Planas omdat Spanje in de tweede helft van volgend jaar tijdelijk EU-voorzitter is.
Ook is nog niet duidelijk ‘of en h’oe de EU-landen aan burgers en bedrijven compensatie gaan bieden voor de economische recessie die ontstaat door de voorgenomen energietransitie. Begin dit jaar zeiden premier Rutte en minister Kaag ‘dat we met z’n allen hoe dan ook de gevolgen zullen voelen, en dat die energietransitie pijn gaat doen’ .
Vooralsnog begint het erop te lijken dat ‘minder chemie in de landbouw’ niet zo zeer een vrijwillige Europese keus wordt, maar dat het door onbetaalbare kunstmest een noodzaak wordt. Dat de Russische wal het Europese boer-tot-bordschip gaat keren…