Het Constitutionele Hof van Polen vindt dat het Poolse recht vóór het Europese recht gaat, en dat sommige uitspraken van de EU-rechtbanken in strijd zijn met de Poolse grondwet.
Het Poolse hof zegt dat het EU-lidmaatschap en het ondertekenen van de verdragen niet betekent dat Polen zijn hoogste juridische orgaan aan de EU uitlevert.
Het hof deed de uitspraak op verzoek van de Poolse premier Morawiecki. De Poolse conservatieve regeringspartij PiS (Recht en Rechtvaardigheid) hekelt de Europese invloed op het Poolse rechtssysteem. Het Europees Hof in Luxemburg heeft Polen daarover meermaals op de vingers getikt.
De Poolse regering en de Europese Unie (EU) liggen al maandenlang met elkaar overhoop over een Poolse reorganisatie van de rechterlijke macht die deels onder regeringsaansturing zou komen. In die zaak dreigt de EU zelfs alle subsidies aan de Poolse regering te staken.
Daardoor zit de uitbetaling van tientallen miljarden euro’s, inclusief geld voor landbouwsubsidies, ook vast. Directe betalingen uit het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) zijn op het Poolse platteland van cruciaal belang. Ongeveer een derde van het agrarische inkomen is afkomstig uit directe betalingen.
De uitspraak gistermiddag over de strekking van Pools versus Europees recht is volgens deskundigen ‘een bom onder het Europese recht’. GroenLinks-Europarlementariër Tineke Strik wees er op dat het primaat van het Europees recht de basis is waarop de Europese Unie is gebouwd.
“Zonder deze regel kan elk land zich aan elke Europese afspraak onttrekken en is er geen wederzijds vertrouwen. De Poolse regering kan niet verwachten dat het kan blijven profiteren van de voordelen van de Europese samenwerking als ze de Europese rechtsorde in twijfel trekt”, aldus Strik in een eerste reactie.
“Zolang de Poolse regering niet afwijkt van de ramkoers tegen Europese rechtsstaatprincipes, moet de Europese Commissie al het mogelijke doen om Europese subsidies aan het land te blokkeren. Het is belangrijk dat de Commissie een helder signaal afgeeft: wie tornt aan het fundament van de EU kan verwachten dat zij buitenspel wordt gezet”.
De andere 26 EU-landen hebben ook de mogelijkheid om de Poolse regering het stemrecht in de Europese Raad te ontnemen via een Artikel-7 procedure als zij de Europese kernwaarden niet respecteert. Een dergelijke ‘inbreuk-procedure’ komt feitelijk neer op een schorsing van het stemrecht van Poolse ministers in EU-vergaderingen.