Verkiezingen Oostenrijk gaan vooral over natuur en milieu

De Oostenrijkse politieke arena wordt opnieuw gedomineerd door een conflict over natuur- en landbouwbeleid. De spanning binnen de coalitie tussen de Oostenrijkse Volkspartij (ÖVP) en de Groenen lopen al enkele maanden op, in de aanloop naar de parlementsverkiezingen, eind september.

De controverse bereikte vorige week een hoogtepunt toen Milieuminister Leonore Greweesler (Groenen) in een EU-ministerraadsvergadering instemde met de omstreden Natuurherstelwet. Door die Oostenrijkse steun was er alsnog een nipte meerderheid, ondanks het expliciete verzoek van bondskanselier Karl Nehammer om zich van stemming te onthouden. 

Dit leidde tot een scherpe reactie van de ÖVP en verergerde de toch al gespannen relatie tussen de coalitiepartners. Ze beschuldigen minister Gewessler van medewerking aan een politiek machtsspel van Europese groene politici om het Natuurherstelplan van Milieucommissaris Sinkevicius door te drukken. 

Die natuurherstelwet vereist onder andere dat de EU-lidstaten tegen 2030 minstens 30% van hun natuurlijke habitats herstellen, met verdere doelen voor 2040 en 2050. De afgelopen anderhalf jaar zijn in onderhandelingen in Brussel de meeste verplichtende elementen uit het voorstel gehaald, en kregen veel landen ‘individuele uitzonderingen voor uitzonderlijke nationale situaties’. Uiteindelijk stemden slechts zes landen tegen het voorstel, waaronder Nederland.

Tijdens een geïmproviseerde persconferentie in Wenen sprak kanselier Nehammer van een ernstige vertrouwensbreuk en suggereerde hij dat de samenwerking met de Groenen op losse schroeven staat. De kanselier spant bij EU-rechters procedures tegen zijn eigen minister aan, maar nu al is duidelijk dat Brussel dit afdoet als ‘binnenlands Oostenrijks gedoe’.

ÖVP-landbouwminister Totschnig betichtte minister Gewessler ervan haar EU-stemgedrag te gebruiken als aftrap voor haar campagne voor de parlementsverkiezingen. Juist vorige week was in het kabinet besloten 29 september als datum voor die verkiezingen te prikken. De Groenen noemen het verwijt van Totschnig een jij-bak, omdat hijzelf nog geen twee weken geleden ‘een eigen ÖVP-landbouwplan’ had gepresenteerd. 

De ÖVP zag er vooralsnog van af de al demissionaire coalitie ten val te brengen. Door het hele gedoe werd de wekelijkse ministers vergadering vorige week schriftelijk afgedaan, en dreigt ook het moeilijke dossier over dierenwelzijn en modernisering van varkensstallen vast te lopen. 

De Oostenrijkse rechtbank heeft onlangs het eerdere coalitiebesluit vernietigd om de varkenshouderij tot 2040 de tijd te geven om hun ‘afgekeurde’ rooster-stalvloeren te vervangen. Daarop heeft de Groenen-minister voor Dierenwelzijn voorgesteld er dan maar 2030 van te maken, maar dat wordt door de Oostenrijkse landbouw (en de ÖVP) afgewezen. Ook dat wordt nu in de verhitte Oostenrijkse verkiezingscampagne opnieuw een strijdpunt.