Nederland moet eindelijk eens iets tegen stikstof doen

Om de stikstofuitstoot in Nederland terug te dringen zijn méér overheidsmaatregelen nodig, vooral in de landbouw. De plannen van de provinciebesturen leiden volgens een nieuw deskundigen-rapport niet tot verbetering van natuur en milieu.  Gesteld wordt dat de doelen voor het verminderen van stikstofuitstoot binnen tien jaar niet haalbaar zijn zonder aanzienlijke verkleining van de veestapel.

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), het RIVM en het landbouwinstituut in Wageningen (WUR) zeggen ook dat Den Haag die kwestie niet alleen door de provincies moet laten oplossen, maar ook zelf een deel van de regie moet terugnemen. Dit onderstreept de noodzaak van meer doortastende maatregelen op nationaal niveau, en niet afwachten waar de provincies mee komen.

Deskundigen hebben kritiek op de vage stikstofplannen die door provincies zijn voorgesteld, waarbij wordt geconcludeerd dat deze plannen onhaalbaar zijn en de natuurdoelen niet zullen halen. Bovendien claimen de provincies dat ze minstens het dubbele nodig hebben van de 24 miljard euro die het inmiddels gevallen kabinet Rutte-4 er voor uit wilde trekken. Dat bedrag heeft de Kamer ‘controversieel’ verklaard waardoor er in de stikstofkwestie feitelijk sinds 2019 niets is gedaan.

Nederlandse staat onder druk om de stikstofcrisis aan te pakken, vooral door bindende uitspraken van Nederlandse rechters en het Europese Hof van Justitie, die hebben geoordeeld dat Nederland niet genoeg doet om de stikstofuitstoot te verminderen. Vanwege de Natura2000-gebieden moet Nederland eigenlijk al een jaar of twintig iets doen ‘om de natuur te verbeteren’, en besloot destijds dat te doen door de stikstofuitstoot terug te dringen.

De landbouwsector staat centraal in deze discussie, omdat het nog steeds een van de belangrijkste uitstoters van stikstofuitstoot in Nederland is. Dit heeft geleid tot oproepen voor een aanzienlijke vermindering van de veestapel, wat voor veel boeren een controversieel voorstel is. Dat heeft geleid tot boerenprotesten, de oprichting en opkomst van een nieuwe boer-vriendelijke plattelandspartij (BBB), maar nog steeds houdt Nederland zich niet aan de eerdere afspraken met de EU.

In de Nederlandse politiek zijn de PVV en BBB uitgesproken tegenstanders van het ‘verplicht verkleinen van de veestapel’ vanwege verplichtende Europese milieu- en natuurregels. Ook bij VVD en CDA zijn er grote bedenkingen tegen, terwijl ook elders in Europa boeren tegen natuurverbetering in de landbouw protesteren. In de nu lopende onderhandelingen over de vorming van een nieuwe Nederlandse regeringscoalitie zal die kwestie een groot obstakel kunnen vormen.

Het debat over stikstof blijft daarmee een uitdaging voor Nederland dat probeert een evenwicht te vinden tussen het beschermen van het milieu en het ondersteunen van de landbouwsector. Met de groeiende druk vanuit zowel nationale als Europese instanties, zal het de komende jaren een van de belangrijkste uitdagingen blijven voor de Nederlandse politiek en beleidsmakers.