De meeste EU-landen zijn bereid in het nieuwe gemeenschappelijke landbouwbeleid (glb) iets meer tegemoet te komen aan wensen van het Europees Parlement en de Europese Commissie.
Met de meeste LNV-ministers valt er te praten over mĂ©Ă©r landbouwsubsidie voor Green Deal-maatregelen, over maximering van de EU-subsidies aan de hele grote agro-bedrijven, opneming van âsociale (arbeids-)wettenâ en meer agrarische subsidies voor dierenwelzijn.
Op een informeel video-beraad afgelopen maandag stemden de meeste LNV-ministers in met deze toenadering tot EP en EC, in een poging het drie-partijen-overleg op vrijdag 30 april in Brussel tot een succes te kunnen maken. Eerder had roulerend EU-voorzitter Portugal gezegd dat april de laatste kans voor detailwerk zou zijn, omdat op de super-triloog op 25 en 26 mei de deal beklonken moet worden. Die agri-top valt samen met de halfjaarlijkse LNV-ministersbijeenkomst.
Het aandeel van de landbouwgelden voor Milieu- en Klimaatmaatregelen (âeco-schemesâ) in de agrarische bedrijfsvoering wordt door de ministers nu verhoogd van hun aanvankelijke 20% naar 22% in 2023 en 2034, en tot 25% in 2025. Daarmee volgen de ministers een eerdere soortgelijke concessie in Duitsland. Beargumenteerd werd dat boeren niet alleen de (on-)kosten van ecfo-schemes vergoed moeten krijgen, maar er ook nog iets mee moeten kunnen verdienen.
Ook komen de LNV-ministers tegemoet aan het verzoek van de Europese Commissie en het Europees Parlement om de al jarenlang slepende discussie over âeen sociale standaardâ in de hele EU voor minimumlonen, arbeidsrechten en tegen zwart-werken nu eindelijk ook eens in de agrarische sector los te trekken.
Vooral tijdelijke (buitenlandse) inhuurkrachten worden bij het oogsten in sommige landen nog steeds onderbetaald of uitgebuit. Er wordt nu gedacht aan een boete-stelsel. De Portugese minister Maria do CĂ©u Antunes zei maandag âdat we daar wel uitkomenâ.
Verder lijkt het erop dat er vrijdag in de triloog overeenstemming kan worden bereikt over de manier waarop een einde kan worden gemaakt aan al te grote Europese subsidiestromen naar de grote agri-bedrijven. Landen kunnen straks kiezen uit drie mogelijkheden: een maximale bovengrens (die alleen de groten benadeelt), een procentuele verlaging (die iedereen treft), of een herverdeling (ten gunste van kleinen, de rest betaalt).
Landen die hieraan niet meewerken, kunnen worden gekort op hun uitkering (lees: krijgen een boete). Dat is inmiddels al het geval met Tsjechië, waar het grootste landbouwbedrijf (Agrofert) eigendom is van de premier (Babis), en waar slechts enkele tientallen ondernemers driekwart van de agrarische EU-subsidies ontvangen.
Tenminste vijf landen (Griekenland, KroatiĂ«, Cyprus, Hongarije en RoemeniĂ«) zijn op dit moment nog tĂ©gen de voorgestelde herverdeling van de landbouwsubsidies, omdat â in hun ogen â nog bestaande âongelijke verdelingen tussen EU-landenâ niet worden hersteld.
Ondanks de toenaderingen zijn er nog voldoende obstakels en meningsverschillen die de triloog-onderhandelingen kunnen doen mislukken. Op tal van onderdelen kunnen enkele landen nog hun poot stijf houden, of kunnen EU-Commissarissen of Europarlement vasthouden aan hĂșn koers en visie. De vraag is dan is ze vasthouden aan hun vollĂ©dige gelijk, of dat ze ook genoegen nemen met de helft of minder.
Zulke explosieve, nog niet uitgekristalliseerde discussiepunten zijn onder meer nog terugdringing van chemische bestrijdingsmiddelen (min 50% in 2030), minder kunstmest (min 20% in 2030), biologische landbouw op 25% van het oppervlak (alleen van het bouwland, of van het hele agrarische areaal), het vrijhouden van stroken langs waterkanten (hoeveel meter?) en wisselteelt van gewassen (3, 4 of 5 % van het bouwland).
In het nieuwe glb-beleid wordt een deel van de Europese uitvoering, controle en toezicht teruggebracht naar de EU-landen, die hun takenpakket bovendien kunnen door-decentraliseren naar hun deelstaten en regioâs. Daardoor wordt het Europese landbouwbeleid minder uniform en dwingend, en kĂșnnen overgangsmaatregelen en uitzonderingen-per-land ontstaan.
De Europese Commissie gaat met elk van de landen onderhandelen over hĂșn aanpak en hĂșn uitvoering van de EU-subsidievoorwaarden.