De zaak, aangespannen door de Duitse milieubeweging, kan grote gevolgen krijgen voor de landbouw en het milieubeleid. Volgens de milieubeweging is de nitraatvervuiling vooral te groot door overbemesting en intensieve veehouderij. In Duitsland geldt, net als in de rest van de EU, een grenswaarde van 50 milligram nitraat per liter grondwater. In veel gebieden, vooral in landbouwregio's, worden deze waarden echter regelmatig overschreden.
De kwestie speelt al meer dan twintig jaar, en is deels een gevolg van de gescheiden taken en bevoegdheden tussen de federale Duitse regering en de regeringen van de zestien Duitse deelstaten. Wetsaanpassingen zijn veelal alleen mogelijk als Berlijn en de deelstaten het erover eens zijn. In het geval van de nitraatverontreiniging moet de federale regering zich houden aan strengere EU-eisen, ( het ‘verslechteringsverbod’), maar doen sommige deelstaatregeringen er het liefst zo min mogelijk mee.
In november 2023 had een rechtbank in Lüneburg al uitgesproken dat de twee aan Nederland grenzende deelstaten Nedersaksen en Noordrijn-Westfalen hun taken niet naar behoren nakwamen. Daartegen gingen ze in beroep maar zijn nu opnieuw verplicht om de nitraatvervuiling te verminderen (lees: minder mest uitrijden).
Landbouworganisaties reageren kritisch op de uitspraak. Zij stellen dat boeren al jaren hun best doen om het gebruik van meststoffen te verminderen. De agrarische koepel in Nedersaksen gaat er nog steeds van uit dat het besluit geen directe gevolgen voor de landbouw zal hebben. Het Hof heeft volgens hen ‘een paar juridische fundamentele vragen opgehelderd’. Het huidige nitraatprogramma van de twee deelstaten is voldoende om ervoor te zorgen dat de grenswaarden op alle vlakken wordt nageleefd, zo menen zij.
De milieukoepel DUH ziet de uitspraak als een precedent voor heel Duitsland. Als de federale rechtbank striktere regels afdwingt, kan dat ook andere deelstaten verplichten om strengere maatregelen te nemen tegen nitraatvervuiling.
De waterleidingbedrijven zien de uitspraak als een signaal voor de waterbescherming. “De mestwet is al meer dan 20 jaar een vermoeiend, eindeloos verhaal. Het is meer dan tijd om eindelijk actie te ondernemen. Alleen door de nitraattoevoer aanzienlijk te verminderen, kunnen we onze belangrijkste drinkwaterbron op de lange termijn beschermen", aldus de voorzitter van de waterbedrijven.