De stoffenbalans-dministratie verplichtte sinds 2018 alle Duitse agrariërs om bij te houden hoeveel grondstoffen, voer en andere materialen op het landbouwbedrijf werden aangevoerd en werden afgevoerd. Volgens de vorige regeringscoalitie bood dit meer inzicht in hoe en waar meststoffen werden gebruikt, en dus in de milieubelasting.
De Europese Commissie had Duitsland tien jaar geleden al voor het Europees Hof gedaagd vanwege de te hoge nitraatwaarden in grond- en oppervlaktewater. In die procedure dreigde in 2018 een boete van miljoenen euro’s. Mede om die reden werd destijds in de afval- en mestadministratie ingevoerd.
De intrekking is onderdeel van een breder pakket dat het nieuwe CDU/CSU-SPD kabinet wil invoeren om de bureaucratie voor boeren te verminderen. Minister Alois Rainer (CSU), sinds kort verantwoordelijk voor landbouw, vindt dat boeren weer ruimte moeten krijgen. Ook andere groene regels staan volgens hem ter discussie.
Volgens milieuorganisaties betekent de afschaffing een forse stap terug. De Duitse Natuur- en Milieuraad BUND vreest dat Duitsland zo opnieuw de afspraken met Brussel over nitraatreductie niet nakomt, en dat een nieuwe boete onvermijdelijk wordt. Zij noemen de afschaffing “overhaast” en “beleid op verzoek van de agro-industrie”.
Boerenorganisaties reageren verdeeld. Sommige boeren vinden de administratieve lasten onevenredig hoog, anderen wijzen erop dat het opmaken van de grondstoffenbalans hooguit vijf uur werk per jaar kost. Vooral kleinere bedrijven voelen zich onder druk gezet door de papierlast.
Onder de vorige regering – een coalitie van SPD, Groenen en FDP – zat een Groenen-minister op Landbouw die prioriteit gaf aan duurzaamheid en milieuregels. De nieuwe koers onder CDU/CSU betekent een duidelijke breuk met dat beleid. Minister Rainer spreekt nu van “landbouw met gezond verstand”.
Ook andere besluiten wijzen op een boervriendelijkere koers. Duitsland moet zich gaan houden aan de EU-regels voor een minimumloon van tenminste 15 euro per uur. Minister Rainer wil een uitzondering voor seizoensarbeiders in de landbouw, een voorstel dat onder meer door CDU-gezinde boerenorganisaties wordt gesteund. Milieugroepen zijn daar juist fel tegen.
De koerswijziging komt vlak voor de jaarlijkse nationale Landbouwdag, waar het nieuwe beleid waarschijnlijk centraal zal staan. Of Duitsland hiermee binnen de Europese milieuregels blijft, is nog niet duidelijk. Meerdere milieuorganisaties overwegen juridische stappen.