De EU-biodiversiteitsstrategie werd in 2020 gelanceerd als tienjarenplan om de achteruitgang van natuur, ecosystemen en diersoorten te keren. Halverwege blijkt dat slechts de helft van de ruim 170 aanbevelingen uit het plan daadwerkelijk is opgevolgd. Slechts een klein deel van de beschermingsdoelen laat verbetering zien, en de meeste trends blijven negatief.
Van de meer dan 40 meetindicatoren die voor de voortgang zijn opgesteld, blijkt een aanzienlijk deel onvoldoende ontwikkeld of zelfs afwezig. Daardoor is het moeilijk te bepalen waar verbeteringen optreden en waar ingrijpen nodig is. Vooral de afwezigheid van data over de kwaliteit van biotopen belemmert gerichte actie, zo stelt het Europese studie-bureau.
Uit de analyse blijkt dat landbouwactiviteiten een van de grootste drukfactoren vormen voor natuur en biodiversiteit. Intensief gebruik van landbouwgrond en het verlies van graslanden dragen sterk bij aan de achteruitgang van soorten en ecosystemen. Deze negatieve invloed wordt door meerdere bronnen als structureel en moeilijk te keren aangeduid.
Hoewel in sommige EU-landen vooruitgang wordt geboekt met het inrichten van beschermde gebieden en herstelprojecten, zijn deze onvoldoende om het tij te keren. Slechts een beperkt aantal landen voert actief beleid om de afgesproken doelen te halen.
De bestaande natuurbeschermingswetgeving van de EU, zoals de Vogel- en Habitatrichtlijn, wordt volgens de evaluatie niet volledig toegepast of gehandhaafd. Gebrek aan coördinatie tussen lidstaten, versnipperde uitvoering en onvoldoende financiering worden als oorzaken genoemd voor de trage vooruitgang .
Een belangrijk probleem is dat veel van de strategieën op papier goed klinken, maar in de praktijk nauwelijks tot concrete acties leiden. De uitvoering blijft achter door politieke weerstand, economische belangen en gebrekkige monitoring, zo wordt gezegd.
De Europese Commissie roept op tot versterkte inspanningen in de komende vijf jaar. Er wordt aangedrongen op het versneld invoeren van ontbrekende meetinstrumenten, het beter beschermen van natuurlijke habitats en het vergroten van de betrokkenheid van burgers en lokale overheden.
Zonder extra inzet zullen de meeste doelen uit de biodiversiteitsstrategie van 2030 niet worden gehaald. De huidige trend wijst op voortgaande achteruitgang van natuur en soortenrijkdom in vrijwel alle EU-lidstaten, met grote risico’s voor ecosystemen, landbouw en volksgezondheid, zo concludeert het JRC-onderzoek.