De Amerikaanse beslissing om de levering van Patriot-luchtverdedigingssystemen aan Oekraïne stop te zetten kwam onverwacht voor zowel Oekraïne als Europa. In de EU heerst bezorgdheid dat Washington zich steeds verder terugtrekt.
De Oekraïense regering stelt haar militaire strategie bij, nu de Amerikaanse wapenleveringen haperen. Kyiv richt zich meer op het verhogen van de binnenlandse wapenproductie en daarvoor zowel investeringen als technologische ondersteuning zoekt.
De Oekraïense regering benadrukt dat zij aan alle Amerikaanse voorwaarden heeft voldaan en heeft samengewerkt met Amerikaanse instanties. Oekraïense functionarissen uiten frustratie over het uitblijven van eerder toegezegde wapens, ondanks wat zij zien als volledige medewerking aan Amerikaanse verzoeken.
De Europese Commissie heeft daarom haar koers aangepast. EC-voorzitter Ursula von der Leyen verklaarde in Aarhus dat Europa “moet bijspringen” nu de VS zich deels terugtrekt. De Commissie wil het Europees Vredesfaciliteit-fonds versterken en Oekraïense defensiecapaciteit ondersteunen via gerichte subsidies en gezamenlijke productieprojecten.
Tijdens een ontmoeting in Denemarken heeft de Oekraïense president Zelensky steun gekregen van zowel Von der Leyen als de Deense premier Frederiksen. Denemarken, dat momenteel het EU-voorzitterschap bekleedt, heeft zich uitgesproken voor versnelling van Oekraïense EU-toetreding én voor extra hulp aan de wapenindustrie van het land.
Tegelijkertijd heeft president Trump vorige week bestaande sancties tegen Rusland versoepeld. Die stap vergroot in Oekraïne de vrees voor een geopolitieke verschuiving, waarbij de VS minder nadruk legt op steun aan Kyiv en minder druk uitoefent op Moskou.
De EU daarentegen wil het sanctieregime tegen Rusland aanscherpen. Von der Leyen dringt aan op zwaardere maatregelen, vooral gericht op de Russische defensie-industrie. Ook pleit ze voor meer controle op de uitvoer van gevoelige technologieën via derde landen, om te voorkomen dat Rusland sancties omzeilt.
Hoewel de politieke boodschap van Europese solidariteit met Oekraïne breed wordt uitgedragen, zijn de praktische details van de beloofde hulp nog onduidelijk. Tot nu toe ontbreken precieze bedragen of tijdschema’s voor de Europese steun.