Landbouwcommissaris Hansen benadrukt dat de EU Oekraïne blijft steunen, maar dat er ook oog moet zijn voor de Europese landbouwsector. In het interview met AFP zei hij te verwachten dat de Europese Commissie bij de volgende besluitronde minder ver zal gaan in het toestaan van onbeperkte import. “We zoeken naar een balans,” aldus Hansen.
Sinds de Russische invasie in 2022 heeft de Europese Unie Oekraïne op meerdere manieren gesteund. Een daarvan was het schrappen van invoerheffingen en quota voor Oekraïense landbouwproducten. Dat moest het land economisch overeind houden en de uitvoer van graan, groenten, fruit en vlees naar de EU gemakkelijker maken.
Die tijdelijke maatregel leidde al snel tot spanningen binnen de EU. Boeren uit verscheidene EU-landen waarschuwden dat Oekraïense producten tegen veel lagere prijzen op de Europese markt terechtkwamen. Zij spraken van ‘gesubsidieerde concurrentie’ en vreesden dat zij zelf de dupe zouden worden van het openstellen van de grenzen.
Vooral in Frankrijk, Polen en Roemenië leidde dat tot protest. Franse pluimveehouders klaagden over de import van Oekraïense kip die goedkoper is dan zij kunnen produceren. In Polen was er onrust over de toestroom van Oekraïens graan, dat de lokale prijzen onder druk zette en opslagcapaciteit in beslag nam. In Hongarije en Slowakije was de kritiek vergelijkbaar.
Hoewel de afspraken oorspronkelijk voor een jaar golden, zijn ze inmiddels meerdere keren verlengd. Tegelijkertijd zijn er in het afgelopen jaar ook al aanpassingen gedaan. Zo gelden sinds vorig najaar hernieuwde beperkingen op de import van bepaalde producten zoals suiker, pluimvee en eieren.
Binnen de EU is het debat over de steunmaatregelen aan Oekraïne verhard. Sommige landen dringen aan op verlenging van de handelsvrijstellingen, terwijl anderen juist strengere bescherming van de interne markt eisen. De Europese Commissie moet begin juni knopen doorhakken, net voor het zomerreces van het Europees Parlement.
In Oekraïne wordt met zorg gekeken naar de aanstaande Europese besluitvorming. Voor het land is export naar de EU cruciaal voor economische overleving. Maar sommige analisten wijzen erop dat te grote afhankelijkheid van de EU-markt voor Kyiv ook risico’s met zich meebrengt, zeker als politieke steun afneemt of voorwaarden wijzigen.