EU-leiders bespreken op 15 oktober voorstellen om het uitbreidingsbeleid aan te passen. Frankrijk, Duitsland en Nederland behoren tot de landen die waarschuwen tegen overhaaste toelatingen. Zij vrezen dat nieuwkomers na politieke machtswisselingen met hun verkregen veto-recht gezamenlijke Europese besluiten kunnen blokkeren. Daarbij wordt zelfs gesproken over het risico van een ‘Trojaans paard’.
De Europese Commissie werkt daarom aan nieuwe regels die sceptische landen meer zekerheid moeten geven. Uitbreiding moet mogelijk blijven zonder dat een Unie moeilijker bestuurbaar wordt of problemen ontstaan bij de verdeling van subsidies. Commissaris Kos zei deze week in Zagreb dat de Europese Commissie in september voorstellen presenteert.
Servië nog niet
Voor Servië is de weg naar Brussel voorlopig geblokkeerd. Acht EU-landen verzetten zich tegen het openen van een volgend onderdeel van hun onderhandelingen. Nederland behoort tot die groep. Kritiek betreft onder meer de wankele rechtsstaat, het uitblijven van democratische hervormingen, gebrekkige persvrijheid, onvoldoende corruptiebestrijding en de huidige pro-Russische houding van Belgrado.
Promotion
Opvallend is dat de Europese instellingen Servië verschillend benaderen. De Europese Commissie beoordeelt vooral de technische voortgang en probeert hervormingen gaande te houden. Het Europees Parlement is politiek kritischer. Beide signaleren echter vertragingen en problemen. Uiteindelijk beslissen de EU-landen op hun najaarstop in december over vervolgstappen in het toetredingsproces.
Oekraïne en Moldavië
Oekraïne en Moldavië lopen eveneens tegen politieke blokkades aan. Hongarije heeft verdere stappen in hun onderhandelingen tot nu toe tegengehouden, maar sinds kort zetelt in Boedapest een meer pro-Europese regering. Montenegro behoort ondertussen tot de kandidaten die het verst zijn gevorderd. Ook een hernieuwd toetredingstraject van IJsland wordt besproken.
Voor Oekraïne speelt daarnaast de landbouw een bijzondere rol. Een Pools-Oekraïens onderzoeksrapport waarschuwt dat toetreding zonder hervorming van het Europese landbouwbeleid Polen miljarden euro’s kan kosten. Polen ontvangt momenteel ongeveer 25 miljard euro uit het landbouwbeleid voor 2023-2027. De onderzoekers vinden dat toetreding van Oekraïne gepaard moet gaan met hervorming van de Europese landbouwfinanciering.
Turkije
Terwijl verscheidene kandidaat-landen dichter bij de EU proberen te komen, neemt Turkije juist meer afstand. President Recep Tayyip Erdoğan zegt dat EU-lidmaatschap voor Ankara niet langer een prioriteit is, hoewel toetreding niet definitief wordt uitgesloten.