Het voorstel van Nederland wordt gesteund door zeventien van de zevenentwintig lidstaten. De voorstanders willen dat Israël stopt met het geweld in Gaza en vinden dat de Europese Unie haar betrekkingen met Israël moet afstemmen op haar mensenrechtenbeleid. Volgens EU-Commissaris Kaja Kallas gaat het om een herziening van het associatieverdrag, en niet om opschorting.
Eerder dit jaar was een soortgelijk voorstel nog afgewezen. Toen was er onvoldoende steun onder de lidstaten om het associatieverdrag opnieuw te beoordelen. Dat er nu een meerderheid is, wijst op een verschuiving binnen de EU ten aanzien van het militaire optreden van Israël in Gaza.
Duitsland is tegen het opleggen van sancties tegen Israël. De Duitse regering is voorstander van dialoog en samenwerking, ook in tijden van conflict. Dit Duitse verzet vormt een belangrijke reden waarom van een daadwerkelijke opschorting vooralsnog geen sprake is.
De betrekkingen met Israel is een van de meest politiek-gevoelige dossiers in Brussel op dit moment. Over het militaire geweld tegen de bevolking van de Gazastrook durft bijna niemand het woord ‘genocide’ in de mond te nemen, laat staan daat op papier te zetten.
Amnesty International noemt het besluit van de EU-lidstaten om de relatie met Israël te herzien “welkom maar verwoestend laat”. Volgens de mensenrechtenorganisatie hadden de EU-landen al veel eerder actie moeten ondernemen. Amnesty verwijst naar het hoge aantal dodelijke slachtoffers onder Palestijnse burgers als aanleiding voor dringender optreden.
Ook andere organisaties, zoals het Comité ter Bescherming van Journalisten, roepen op om de besluitvorming te vertalen naar daadwerkelijke actie. Zij wijzen op het toenemende aantal slachtoffers onder journalisten in Gaza en vragen de EU om Israël hiervoor verantwoordelijk te houden. Zij pleiten voor een krachtiger beleid vanuit Brussel.
De EU-commissie is nu aan zet om te bekijken hoe de herziening van het associatieverdrag kan worden vormgegeven. Volgens verklaringen van diplomaten wordt er nog geen formeel besluit genomen, maar is dit wel een duidelijke politieke stap. De Europese Commissie heeft nog geen tijdspad gegeven.
Het associatieverdrag regelt onder meer handel en politieke samenwerking tussen de EU en Israël. In de verdragsvoorwaarden staat dat mensenrechten een essentiële basis vormen voor de samenwerking. De oproep tot herziening komt voort uit de overtuiging dat Israël deze voorwaarden momenteel schendt.