Als afgewezen asielzoekers dat niet kunnen of willen, kunnen ze in opvangkampen búÃten de EU worden ondergebracht. Deze hechtenis moet worden bevolen door een administratieve of gerechtelijke instantie en kan maximaal 24 maanden duren. Dat geldt ook voor echtparen met jonge kinderen.
Zo’n gedwongen verblijf in een kamp in Albanië of Libië kan met maximaal zes maanden worden verlengd als de situatie in het thuisland verandert, als er nieuwe informatie aan het licht komt of de samenwerking met een derde land verbetert. Dat staat in de nieuwe terugkeerwet die het Europees Parlement woensdag heeft aangenomen.
Huiszoekingen
Om snellere terugkeer mogelijk te maken, mogen EU-landen zelf onderzoek doen. Het kan gaan om huiszoekingen of het doorzoeken en in beslag nemen van persoonlijke bezittingen en elektronische apparaten zoals laptops of mobiele telefoons.
Promotion
Afgewezen asielzoekers worden door de EU bestempeld tot illegaal persoon. Als hij/zij naar een ander EU-land verhuist, kan daar een nieuwe gevangenisstraf volgen. EU-landen mogen ook eisen dat een afgewezene zich geregeld meldt of op één plek verblijft. Ook mogen alternatieven worden ingezet, zoals elektronische monitoring of financiële druk (lees: lagere of geen uitkering).
Al in Albanië
Om het aangescherpte terugbeleid mogelijk te maken, moeten er ook afspraken worden gemaakt met landen buiten de EU. Het aangenomen wetsvoorstel voorziet in akkoorden met landen over ‘terugkeerhubs’. Dit zijn plekken in niet-EU-landen waar illegalen worden vastgehouden voordat ze (kunnen) teruggaan naar hun land van herkomst. EU-landen mogen zelf akkoorden met derde landen over zulke terugkeerkampen sluiten.
Italië heeft daar twee jaar geleden al een begin mee gemaakt, door een opvangkamp in te richten in Albanië. Dat moest later op last van een Italiaanse rechter worden stilgelegd omdat het in strijd was met Italiaanse en Europese wetten. Die kampen zijn voortaan wel toegestaan. Onder meer Nederland heeft inmiddels een samenwerkingsverdrag met Italië gesloten.
Ook kinderen
Voor minderjarigen zonder ouders of begeleiders geldt een uitzondering: zij mogen niet naar terugkeerhubs worden gestuurd. Overeenkomsten met nirt-EU-anden mogen alleen worden gesloten als die landen de mensenrechten, het internationaal recht en het beginsel van non-refoulement eerbiedigen. Voordat een dergelijk akkoord in werking treedt, moet een EU-lidstaat de Europese Commissie en de andere EU-lidstaten ervan op de hoogte stellen.
Na 20 jaar
‘Mensen verwachten terecht dat wie geen recht heeft om hier te blijven, terugkeert naar zijn land van herkomst,’ zegt de Nederlandse Europarlementariër en rapporteur Malik Azmani (Renew/VVD), Hij was hoofd-opsteller van de nieuwe terugkeerwet. ‘Ik had één duidelijke prioriteit: Europa moet effectieve, realistische oplossingen leveren om weer grip te krijgen op migratie. Hier heb ik me hard voor gemaakt. En vandaag, na bijna twintig jaar stilstand, is dat gelukt.’